Gehucht Effen voert 'fatsoenlijk' actie tegen HSL

De Tweede Kamer debatteert maandag verder over het HSL-tracé. Het nietige Effen bij Breda probeerde ook zijn stem te laten horen, maar “geen oor dat ons hoort, terwijl we worden doodgedrukt”.

EFFEN, 1 NOV. Het bij Breda horende gehucht Effen met duizend inwoners is vooral zeer bescheiden: een kerkje waarvan de vaste bedienaar inmiddels is verdwenen, een basisschool met een goede honderd leerlingen die net als de kerk vorzien is van de naam 'De heilige moeder Gods'. De meeste inwoners zijn boeren en forenzen. Er is een bloeiend verenigingsleven. Aan de overkant van de A16 Rotterdam-Antwerpen ziet men vanuit Effen de boorden van het Bredase Mastbos. Door het landschap kronkelt zich het riviertje de Aa of Weerijs.

In zijn strijd tegen de aanleg van de Hogesnelheidslijn, ter plaatse gecombineerd met een verlegging van de A16, had Effen zich het devies eigengemaakt dat voorkwam op schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie: 'Wie gelijk heeft schreeuwt niet'. Argumenten, berekeningen van een deskundige dat een tunnel bij Effen aanzienlijk goedkoper zou zijn dan de nu bovengronds geplande bundeling van het HSL-tracé en autoweg zouden, zo meende men, de snode plannen per definitie verijdelen. Maar Rijkswaterstaat, de NS, minister Jorritsma en ook niet de meerderheid van de Tweede Kamer, die deze weken debatteert over de aanleg van het tracé voor de supersnelle trein, schijnen zich veel gelegen te laten liggen aan Effen. De rijksweg Breda-Rotterdam, waarvan het geraas nu al duidelijk waarneembaar is, wordt in de plannen een paar honderd meter richting Effen opgeschoven. Voor de HSL is er op die plaats geen tunnel voorzien; zij zal komen te lopen over een talud van zeven tot twaalf meter hoog.

Het gebrek aan belangstelling voor de Effense zaak uitte zich, zegt woordvoerder J. van Opstal van de bewonerscommissie, ook al begin september, toen de vaste Kamercommissie voor Verkeer een bezoek aan het gebied bracht. De Kamerleden zouden aanvankelijk om half drie in Effen arriveren, totdat er werd gebeld dat het niet eerder dan half vijf zou worden. Toen het uiteindelijk vier uur bleek te worden, zaten de meeste Effenaren nog thuis achter hun ramen met het plakkaat Zand erover. Van Opstal, die er wel bij was: “Ze keken even arrogant om zich heen en toen waren ze weer weg.” Dat er van de honderddertig huizen door de ingrepen wellicht vijftig moeten verdwijnen, dat de leefbaarheid wordt aangetast door autolawaai op nog geen driehonderd meter afstand en treinlawaai alsmede uitlaatgassen en dat kostbaar cultuur- en natuurgebied verloren gaat; wie maalt er verder om dan de fatsoenlijke Effenaren?

“Toen er enkele jaren geleden plannen waren voor de aanleg van een golfbaan op dezelfde plek langs het Mastbos waar nu de HSL moet gaan lopen, verklaarde de provincie Noord-Brabant zich er tegen omdat, zo werd gezegd, daardoor kostbaar natuurgoed zou worden aangetast”, aldus Van Opstal. Comité-lid Z. Pelikan: “Fatsoenlijke mensen laat men links liggen, de onfatsoenlijke winnen.” Van Opstal: “We worden niet, zoals Prinsenbeek of Zevenbergen, geldelijk ondersteund om actie te voeren. Er is geen oor dat naar ons luistert, geen stem die het voor ons opneemt. Degenen die moeten beslissen zullen wel denken: Effen is zo klein dat het protest er vanzelf wel zal doodbloeden. Men heeft het in de debatten steeds maar weer over het Hollandse Groene Hart, maar is deze omgeving dan soms geen Groen Hart? Het zijn de longen van Breda waarvan de inwoners tijdens mooie dagen hier massaal komen fietsen.” Pelikan, medisch specialist: “De plannenmakers argumenteren dat het verschuiven van de A16 niet zo erg is voor Effen omdat het ook nu al zo dicht bij die weg ligt. Dat is hetzelfde als wanneer een dokter zegt: 'U had al kanker, wat doet het er dan toe dat u nu ook nog tbc heeft? Nu komt u alleen wat eerder onder de grond terecht'.”

Pelikan had deze week nog een gesprek met commissaris der koningin in Noord-Brabant F. Houben. “Hij zei”, aldus Pelikan, “dat de belangen van Effen hem even zeer aan het hart gaan als die van de rest van het gebied. Ik ben blij dat hij ons niet vergeet. Heel wat anders dan Breda, dat ons niet stevig genoeg verdedigt zoals de burgemeesters van Prinsenbeek en Zevenbergen. Die vechten als leeuwen. Breda hoopt door een 'redelijke opstelling' een bedrijventerrein aan de straks verbrede A16 over te houden.” Saillante bijzonderheid: burgemeester C. Rutten van Breda woont in Effen aan de oude rijksweg naar Rijsbergen. Gisteren overigens richtten de burgemeesters van Prinsenbeek, Zevenbergen en Breda en commissaris Houben zich alsnog tot de Kamer om Effen terwille te zijn.

Van Opstal: “Als de HSL ondertunneld wordt en de A16 wordt verbreed op de huidige plaats, wat volgens de deskundige op het gebied van tunnelbouw L. van Tol 356 miljoen goedkoper is dan verlegging, dan is het voor ons geen punt, anders zal men luider van ons horen.”