Topman Deutsche Bank Kopper stapt op

BONN, 31 OKT. Topman Hilmar Kopper van de Deutsche Bank stapt op. Gisteren kondigde de bank onverwachts aan dat Kopper in mei volgend jaar terugtreedt als voorzitter van de raad van bestuur. Zijn opvolger wordt de 58-jarige Rolf-Ernst Breuer, die al veertig jaar bij de bank werkt. Breuer is door de wol geverfd in het effectenbedrijf en staat in financiële kringen bekend als Mister Stock Market.

Het nieuws van de aanstaande machtswisseling werd in Finanzplatz Frankfurt “sensationeel” genoemd en “de verrassing van de dag”. De beurs reageerde ondubbelzinnig. De koers van het aandeel Deutsche Bank veerde op. In de geheimtaal van de beurs betekent dit dat de beleggers blij zijn met de wijziging in de top van de invloedrijkste bank van Duitsland.

In de zeven jaar dat Hilmar Kopper (61) aan het hoofd stond van Deutsche Bank, had het geldinstituut te kampen met een aantal grote schandalen, die zijn imago geen goed deden. Toen hij in december 1989 de vermoorde Alfred Herrhausen opvolgde, was hij voor iedereen buiten de bank een nobody. Dat veranderde toen de enigszins onbehouwen Kopper de miljoenenschade die onroerend goedmagnaat Jürgen Schneider de bank na zijn faillissement berokkende, als peanuts afdeed.

Deutsche Bank had Schneider miljardenkredieten verstrekt en verloor 50 miljoen mark. De buitenwereld reageerde ontsteld, financiële experts waren verbaasd over de slordige kredietpraktijken van de bank en de concurrentie in Frankfurt wreef in haar handen. Het beeld van onkreukbaarheid was aangetast.

Deutsche Bank raakte ook verstrikt in de problemen van het Duitse handelsbedrijf Metallgesellschaft, dat veel geld kwijtraakte met de handel in financiële derivaten. De invloedrijke geldverstrekker, die bij vrijwel alle belangrijke Duitse concerns toezicht houdt op het management, werd enkele jaren geleden het mikpunt van kritiek wegens zijn vele deelnemingen in bedrijven. Of het nu Metallgesellschaft betrof, Daimler-Benz, Holzmann of Klöckner-Humboldt-Deutz, telkens als er financiële tegenslagen waren, bleek de bank erbij te zijn betrokken.

Er is sprake van “Sovjetisering van de Duitse economie”, wierp professor Ekkehard Wenger, een strijder voor de belangen van aandeelhouders, de bank voor de voeten. Hilmar Kopper gold natuurlijk als de 'voorzitter van het centraal comité'. Maar de grote, rondborstige bankier trok zich er niets van aan. Toen Daimler-Benz in 1995 een buitensporig verlies van 5,7 miljard bekendmaakte en het dividend wegviel, besloot de raad van toezicht, waarvan Kopper deel uitmaakt, het bestuur in deze zware tijden een bonus te geven van 600.000 mark per persoon. “Ik kan de top van Daimler toch niet met het salaris van een procureur naar huis sturen”, reageerde de baas van de huisbank onverstoorbaar op alle kritiek.

Ondanks de vele tegenslagen, wordt Kopper geprezen voor zijn pogingen de bank te internationaliseren en de winstgevendheid op te schroeven. De cijfers die in het bankiershuis omgaan zijn hoog. Het balanstotaal bedraagt 880 miljard mark. De bank verdiende vorig jaar met 4,4 miljard voor belasting ruim twee keer zoveel als de grootste concurrent Dresdner Bank. En zelfs na een ingrijpende afslanking heeft het bedrijf nog altijd 75.000 medewerkers in dienst. Daarmee is Deutsche Bank, 126 jaar oud, de grootste geldinstelling van Duitsland en een van de grootste bankiershuizen ter wereld. “We zijn de grootste bank buiten Japan”, zegt Kopper graag.

Deutsche Bank heeft onder leiding van Kopper de sprong gewaagd naar de risicovolle wereld van investment banking. Decennia lang hield deze Duitse bank er een geheel eigen stijl op na. Bang om risico's te nemen, was de koers van de bankiers in Frankfurt altijd zeer behoudend. Er werd gebankierd op grond van relaties en 'ons-kent-ons'. Het management had een strenge hiërarchie met trekjes van het Pruisische leger, de klanten werden volgens het old-boys-network gekozen en strategische beslissingen kwamen niet naar buiten.

Hilmar Kopper heeft “een revolutie” in gang gezet, zoals hij dat zelf noemt. Hij reorganiseerde de bank van een logge en zware tanker tot een wendbare speedboot. Overzeese expansie is noodzakelijk en met de aankoop van de Britse Morgan Grenfell in Londen, wel omschreven als een wild punk rocker, sloeg Deutsche Bank de weg in van investment banking. Met Deutsche Morgan Grenfell wil de bank uit Frankfurt de strijd aangaan met de grote Amerikaanse effectenhuizen zoals Merril Lynch, Goldman Sachs en Morgan Stanley. Vervelend alleen dat Deutsche Morgan Grenfell onlangs in een financieel schandaal verwikkeld raakte waarbij drie van zijn topmensen betrokken waren.

“Een grote gok” noemde het Amerikaanse zakenblad BusinessWeek de stap van Deutsche Bank onlangs om in de wereld van investment banking mee te willen spelen.

“Een Hercules-taak”, maar Deutsche Bank heeft geen alternatief dan temidden van de hevige internationale concurrentie het roer radicaal te wijzigen. Deze “revolutie” zal nu moeten worden voortgezet door Rolf-Ernst Breuer, de nieuwe Vorstandssprecher. Zijn belangrijkste taak? Saneren, de aandeelhouders tevreden stellen en Deutsche Bank omvormen tot een serieuze speler in de echte wereld van het effectenbedrijf.