Hillary bescheiden, Elizabeth gaat voluit

WASHINGTON, 31 OKT. Hillary Clinton voert intensief campagne voor de herverkiezing van haar man - maar het is een campagne op kousenvoeten. Ze bezoekt dag in dag uit scholen, bejaardenhuizen, vakbondszaaltjes en universiteiten door het hele land. Ze spreekt over het presidentschap van haar man, over de opvoeding van kinderen in het Amerika van de jaren negentig en over alledaagse gebeurtenissen in haar eigen gezin.

Maar speelde ze vier jaar geleden een prominente rol in Clintons campagne, deze keer gaat ze de landelijke pers uit de weg en onthoudt ze zich zoveel mogelijk van omstreden politieke uitspraken.

Elizabeth Dole voert zeker zo hard campagne voor haar man, maar zij zoekt het voetlicht wèl op. Ze is bijna evenveel in de media te zien als Dole zelf. In reclamespotjes getuigt ze over zijn betrouwbaarheid. In televisieprogramma's verdedigt ze zijn plan voor verlaging van de inkomstenbelasting met 15 procent. Op grote bijeenkomsten brengt ze de stemming erin door te hameren op het onderscheid tussen Dole en Clinton, hun verschillende politieke ideeën en hun verschillende karakters. En ze schrikt er zelfs niet voor terug om voor het populaire tv-programma The Tonight Show, gehuld in spijkerbroek en leren jack met de tekst Bikers for Bob, achter op de motorfiets te springen bij de komiek Jay Leno.

Bill Clinton en Bob Dole beschouwen hun echtgenotes allebei als vooruitgeschoven posten in de verkiezingsstrijd. De vrouwen van de kandidaten hebben hun eigen staf, hun eigen overladen programma van toespraken en hun eigen welomschreven rol bij het winnen en enthousiasmeren van kiezers.

Ook zijn ze allebei belangrijke adviseurs voor hun man. Hillary Clinton was vier jaar geleden nauw betrokken bij de selectie van Clintons ministers. Onder haar leiding probeerde de regering-Clinton (vergeefs) een drastische hervorming van de gezondheidszorg door het Congres te krijgen. Haar uitgesproken politieke optreden riep bewondering op, maar ook veel weerstand. Toen ze bovendien het middelpunt bleek te zijn van een aantal affaires (Whitewater, Travelgate), vestigde ze ongewild de aandacht op de onduidelijke politieke status van de first lady: niemand heeft haar gekozen, aan niemand legt ze verantwoording af, en niemand kan haar afzetten.

Maar de afgelopen anderhalf jaar treedt Hillary Clinton, althans in het openbaar, nadrukkelijk meer op als de traditionele presidentsvrouw dan als iemand die zelf een gedreven politicus of activiste is. Als het Witte Huis versierd is voor de kerstdagen, ontvangt ze de journalisten van de damesbladen voor interviews over de kerstboom. Ze schrijft in columns over wat er zoal komt kijken bij de organisatie van een staatsbanket. En nu het campagneseizoen is, beperkt ze zich ertoe de trouwe aanhang toe te spreken, de traditonele steunpilaren van de Democraten die haar goed gezind zijn. Bij de Republikeinse kiezers die president Clinton ook voor zich hoopt te winnen, is ze erg onpopulair, en daar vertoont ze zich dus maar niet.

Bob Dole stelt zijn aanhang regelmatig gerust dat zíjn vrouw geen politieke functie in het Witte Huis krijgt, als hij de verkiezingen wint. Die verzekering is niet alleen een steek onder water naar de Clintons. Het is ook een poging om een controverse over de rol van zijn vrouw voor te zijn. Net als Hillary Clinton heeft Elizabeth Dole een eigen carrière achter de rug - ook al benadrukt ze dat professionele verleden in de campagne allerminst. Bovendien is ze, als voormalig minister van Arbeid en van Transport onder de presidenten Reagan en Bush, een ervaren politica.

Elizabeth Dole heeft aangekondigd dat ze na de campagne zal terugkeren naar haar baan als directeur van het Amerikaanse Rode Kruis - ook als haar man president wordt. Het afgelopen jaar had ze verlof genomen om voor Dole campagne te voeren.

Maar als het hoofd van een grote maatschappelijke organisatie als het Rode Kruis, dat onder toezicht staat van de overheid, getrouwd is met de president, dan kunnen zich gemakkelijk allerlei nieuwe problemen voordoen. Het Rode Kruis, met 32.000 werknemers en een begroting van 1,7 miljard dollar, houdt zich vooral bezig met het inzamelen en aan ziekenhuizen verkopen van bloed. Onafhankelijke bloedbanken die in een felle concurrentiestrijd met het Rode Kruis zijn gewikkeld, vrezen dat een presidentschap van Dole hun concurrent aan een oneigenlijk voordeel zal helpen. De enige echte geruststelling voor hen zijn de opiniepeilingen, die Clinton nog altijd een voorsprong van meer dan tien punten geven.