Fusie maakt De Boer en Unigro nog niet één

AMSTERDAM, 31 OKT. De Boer Winkelbedrijven en Unigro combineren hun supermarktketens en komen daarmee in het gezelschap van de grote spelers in de levensmiddelendetailhandel: Albert Heijn en Vendex Food. De Boer Unigro wordt de nummer twee in Nederland, na Albert Heijn (27 procent) en verdringt Vendex (Edah, Basismarkt).

Veel duidelijkheid over de toekomstige strategie konden de fusiepartners gisteren echter nog niet verschaffen. De veranderende markt vereist een groter draagvlak, stellen de partners. Maar De Boer Winkelbedrijven en Unigro moeten een fors aantal verschillende winkelketens (De Boer, De Jong, Super, Spar, Cirkel) met elkaar verenigen. En bovendien hebben beide bedrijven van oudsher een aparte visie op het supermarktbedrijf.

Na de integratie van de supermarktformules heeft de nieuwe groep 380 supermarkten, onderdeel van een bonte stoet winkelketens. Daarnaast levert De Boer Unigro aan een groot aantal buurtwinkels (Amax, A-Markten, de rijdende winkels S+K en Spar). Verder zijn er de Mitra-slijterijen en Trekpleister-drogisterijen. Ten slotte zijn er groothandelsactiviteiten in België (500 afnemers) en 270 eigen supermarkten in Spanje onder de naam El Arbol.

Onder de namen De Boer en De Jong Supermarkten exploiteert De Boer Winkelbedrijven, vanuit een hoofdkantoor in Hoogeveen, eigen winkels. Unigro, dat zijn basis in Houten heeft, is vooral een vrijwillig filiaalbedrijf, met zelfstandige winkels die door Unigro worden bevoorraad.

Unigro-eigenaar Eric Albada Jelgersma betoogde de afgelopen jaren steeds dat beide systemen lijnrecht tegenover elkaar staan. Maar volgens mr. R. ter Haar, die Albada twee jaar geleden opvolgde als bestuursvoorzitter, naderen beide visies op het winkelbedrijf elkaar juist.

Het grootwinkelbedrijf delegeert steeds meer taken aan bedrijfsleiders die weten wat de klant wil. Zelfstandige ondernemers hebben juist meer behoefte onderdeel te zijn van sterke, herkenbare formules en een sterke organisatie. Ter Haar bleef evenwel vaag over de manier waarop beide 'complementaire ondernemingsvormen' dan moeten worden verenigd.

Het Vakcentrum Levensmiddelen, de brancheorganisatie van zelfstandige detaillisten, zei gisteren de fusie op zichzelf een goede zaak te vinden. Maar het voorziet wel problemen bij kleine ondernemers die met een van beide partners werken, als er bijvoorbeeld nieuwe winkelformules komen of oude verdwijnen.

De nieuwe combinatie lijkt vooral een defensief karakter te hebben ten opzichte van de dominerende partij in Nederland, Albert Heijn. Het respect voor de marktleider, die van oudsher voorop loopt met innovaties in de supermarkt, is groot. Ter Haar haastte zich te verklaren dat het niet de bedoeling van De Boer Unigro is zich te afficheren als 'De Nummer Twee' van Nederland.

Interessant in dat verband is dat twee van de vijf bestuurders van de nieuwe combinatie hun opleiding hebben genoten bij 's lands grootste grutter. Algemeen directeur Henk Castelijns van De Boer Supermarkten kwam vorig jaar over van Ahold en de financiële man van Unigro, Wouter Kranendijk, werkte tot 1993 bij de marktleider.

Vanuit strategisch opzicht is de ratio achter de fusie helder. Op de stagnerende Nederlandse markt voor food en non-food is alleen nog forse groei mogelijk door andere bedrijven over te nemen. In dat opzicht is de fusie niet verrassend.

De supermarktbranche 'zoemt' voordurend van de overnamegeruchten. Als partner voor De Boer viel bijvoorbeeld meermalen de naam Vendex. Albert Heijn, dat vorig jaar Den Toom in Rotterdam en Primarkt in Breda overnam, aast voortdurend op de overgebleven zelfstandige supermarktbedrijven.

Ook De Boer groeide de afgelopen jaren fors door de overname van Gebr. De Jong en P. Karsten Groothandel. En Unigro groeide onder leiding van de flamboyante E. Albada Jelgersma door een reeks overnames in de jaren tachtig uit tot een grote partij.

De nieuwe combinatie moet vooral ook financiële slagkracht en inkoopvoordelen opleveren. De Boer is al lid van de inkoopvereniging Superunie. Als Unigro zich daarbij zou aansluiten, ontstaat de grootste inkooppartij in Nederland, met een marktaandeel van zo'n 30 procent. Dat levert aanzienlijke kostenvoordelen op.

Verder staan supermarktbedrijven voor forse investeringen, vooral in automatisering. De opkomst van de klantenkaart, mogelijk in combinatie met de chip-betaalkaart, efficiëntere bevoorrading van winkels, uitgekiende schappenplannen en teleshopping zijn ontwikkelingen die in een stroomversnelling zijn geraakt.

Ook in het buitenland wil De Boer Unigro de vleugels verder uitslaan. Vergeleken met Ahold, een van de grootste internationale supermarktconcerns, is de buitenlandse aanwezigheid van de nieuwe combinatie bescheiden.