Een gebruikersvriendelijke leestafel in De Waag; Met intuïtie op Internet

Wie in restaurant-café In de Waag in Amsterdam een krant wil opslaan, kan vanaf deze week kiezen tussen de papieren en de digitale versie. Een verzonken LCD-scherm biedt verrassend gemakkelijk toegang tot de elektronische snelweg.

Restaurant-café In de Waag is open van 10.00 - 01.00 u, Adres: Nieuwmarkt 4, 1011 PL Amsterdam, tel. 020-5579898. Internetadres: www.waag.org

Aan de Leestafel van Oude en Nieuwe Media, die gisteren feestelijk in gebruik werd genomen, kunnen zowel computergebruikers als liefhebbers van ouderwets gedrukt papier plaatsnemen. De met vier computerterminals uitgeruste leestafel in de Amsterdamse Waag is ontworpen door de medewerkers van de Maatschappij voor Oude en Nieuwe Media. Dit gezelschap van kunstenaars, wetenschappers, grafisch ontwerpers en technici wil door vernieuwende projecten bijdragen aan de vormgeving van de informatiemaatschappij. “Het individu is daarbij het uitgangspunt, niet als consument maar als gebruiker”, zegt Caroline Nevejan, een van de directeuren van de organisatie.

In het ontwerp van de leestafel is geprobeerd dat uitgangspunt te verwezenlijken. Zowel het meubel met het gebroken, schuine tafeloppervlak als de software zijn speciaal ontwikkeld om het gebruikersgemak te vergroten. “De gebruiker 'surft' niet over de elektronische snelweg via de rolluikjes en menubalken van de bekende softwarefabrikanten”, zegt Nevejan, “hij kiest intuïtiever, zijn aarzelingen worden gevolgd en hij ziet zijn keuze in de kontekst van een lijst met verwante artikelen.”

Op de 'leestafel' staan geen traditionele computers, maar in het schuine en beweegbare tafeloppervlak zijn vier LCD-schermen verzonken. Het prachtig gekleurde grafisch ontwerp in die schermen biedt toegang tot verscheidene onderdelen van Internet. De cursor in het scherm wordt met de vinger bediend dankzij een vingergevoelig elektronisch circuitje dat in de tafel is verwerkt. Behalve een krant lezen kan de gebruiker van de leestafel e-mailen, nieuwsgroepen bekijken, via Telnet contact opnemen met zijn eigen computer of zomaar surfen op het World Wide Web. Voor kinderen zijn onder de tafel twee kleine computerschermpjes verwerkt waarop - na een druk op een elektronisch circuit - digitale tekenfimpjes van de Japanse kunstenaar Thoru Yamamoto te zien zijn.

Volgens Nevejan denken gebruikers vaak dat de vormgeving van Internet door Internet wordt bepaald, terwijl de software van de computer en die van het zoekprogramma voor de opmaak verantwoordelijk zijn. “Het is goed om te laten zien dat Internet op een totaal andere manier benaderd kan worden”, zegt ze. “Onze manier van toegang bieden doorbreekt het bekende patroon. Het zet de gebruiker aan het denken over wie en wat er op die elektronische snelweg aanwezig is en welke waarde die informatie voor hem persoonlijk heeft.” Volgens Nevejan waren proefgebruikers zo enthousiast over de wijze waarop ze aan de leestafel Internet betraden, dat ze die ook thuis op hun computer wilden hebben.

Het programma is ontworpen door 'technologisch kunstenaar' Rolf Pixley, de grafische vormgeving is van Mieke Gerritzen en Janine Huizenga en het meubel werd gemaakt door Jaap Dijkman. Na een paar weken proefdraaien zijn nog niet alle fouten geëlimineerd. Pixley: “De Nederlandse versie van ons programma draait nog niet helemaal goed, de Engelse wel. We zullen hard moeten werken om alle fouten er op tijd uit te krijgen.”

Het softwareprogramma Netscape is niet helemaal van het scherm verdwenen. Wie via het keuzemenu naar het World Wide Web gaat, krijgt het vertrouwde witte scherm met de grafiekjes en de menubalken van Netscape te zien. Onderin het scherm is echter de programmatuur van Pixley zichtbaar. “Netscape is een slaaf van het door ons ontworpen programma”, zegt de ontwerper glimlachend.

Het is de bedoeling dat over enige tijd met de chipknip direct wordt afgerekend voor het gebruik van de computers en voor het bezoek aan 'sites' die geld kosten. De Maatschappij voor Oude en Nieuwe Media gaat meer leestafels bouwen, die kunnen worden geplaatst in openbare gelegenheden als bibliotheken en ziekenhuizen.