Bolus vervangt oormerken

GROUW/WAGENINGEN, 31 OKT. Het ministerie van Landbouw laat onderzoek verrichten naar een minder fraudegevoelig alternatief voor oormerken bij rundvee. Op proefboerderijen wordt onder meer geëxperimenteerd met 'bolussen' die in koeienmagen zijn ingebracht.

Een bolus is een langwerpig glad voorwerp van keramiek met een lengte van 6,5 centimeter en een doorsnee van twee centimeter. Daarin zit, in een glazen capsule, een chip die de gegevens van het dier bevat. Als de koe een 'antenne' passeert, worden de gegevens zichtbaar op de computer.

Onderzoeker W. Rossing van het Instituut voor Milieu en Agri Technologie van de Directie Landbouwkundig Onderzoek van het Ministerie van Landbouw legt uit dat er behoefte is aan een beter, efficiënter en fraudebestendiger identificatie- en registratiesysteem voor runderen dan de oormerken die in oktober 1991 verplicht werden. Volgens hem komt fraude met de gele oorflappen met name voor in Zuid-Europese landen. Begin 1997 begint in zeven Europese landen, waaronder Nederland, een uitgebreidere proef naar de voordelen van de bolus.

“De Europese Unie is bezig een nieuw systeem te ontwikkelen dat de koe van de geboorte tot de slacht registreert”, aldus Rossing. Het huidige oormerk heeft nadelen, zegt hij. “Het is fraudegevoelig, de koe kan het verliezen en je altijd de gegevens moet uitlezen.”

De bolus zou een sneller en makkelijker regristratiemiddel kunnen zijn, verklaart Rossing. Momenteel hebben ongeveer zeshonderd koeien op proefboerderijen een bolus ingebracht gekregen. Bolussen worden nu ook al in sommige gevallen in de koeienpens ingebracht, onder meer voor bestrijding van wormen of als magneet om ingeslikte spijkers onschadelijk te maken.

Rossing denkt dat een bolus diervriendelijker is dan de gele oorflap. “Aan de buitenkant van het dier is niets te zien.” Overigens kan dat voor de identificatie in de praktijk juist weer nadelig zijn, stelt hij. “Er is geen visueel kenmerk. Als een boer wil weten met welke koe hij te doen heeft, moet hij erheen lopen en een reader bij het dier houden.”

Naast de bolussen wordt ook geëxperimenteerd met injectaten en electronische oormerken. Bij een injectaat wordt een chip in een glazen pijpje onder de huid aangebracht. Bij een elektronisch oormerk wordt aan het oormerk een chip toegevoegd. Nadeel van het injectaat is dat die bij de slacht van het vee moet worden verwijderd. Een bolus zit in de pens en komt niet in de voedselketen.

Boer Th. de Groot uit Grouw, die al vijf jaar principieel weigert de plastic flapjes in kalveroren te prikken, is opgetogen over de proeven. Hij heeft al een bolus in huis. De Groot en twee Friese collega's strijden al jaren voor een alternatief voor het “verminkende” oormerk.

In Nederland weigeren ongeveer 120 gewetensbezwaarde boeren oormerken. Hun bedrijven zijn geblokkeerd: hun vee mag niet worden verhandeld, maar kan in uitzonderingsgevallen wel direct naar de slacht worden afgevoerd. De oormerken worden dan meegegeven aan de veerijder, die ze op het laatste moment nog aanbrengt.

De Groot: “De bolus is voor ons een aanvaardbaar alternatief. de koe heeft er geen last van. Maar onze voorkeur gaat nog steeds uit naar de oude schetsen en foto's waaraan de koe te herkennen valt.”

Op 12 november dient voor het hof in Leeuwarden het hoger beroep in de zaak tegen de drie veehouders. De zaak werd verscheidene malen aangehouden, omdat het hof wilde afwachten of er een regeling zou komen voor gewetensbezwaarde boeren. De drie veehouders werden in oktober 1992 veroordeeld tot een geldboete van 750 gulden en gingen daarop in hoger beroep.