Hoge prijzen op veiling geroofde kunst in Wenen

WENEN, 30 OKTOBER. De Mauerbach-veiling in Wenen, waarbij meer dan 8000 in de Tweede Wereldoorlog door nazi's geroofde kunstwerken worden verkocht, heeft op de eerste dag een bedrag opgeleverd van 23 miljoen gulden. Het veilinghuis Christie's had voor beide veilingdagen een totale opbrengst van 6,2 miljoen gulden verwacht, maar alleen gistermorgen al bleek men bereid zo'n 8,9 miljoen neer te tellen voor werken die veelal niet tot het eerste echelon worden gerekend.

De veiling wordt vandaag in verschillende zalen van het Museum für angewandte Kunst (MAK) voortgezet.

Voor een sensatie zorgde het stilleven met pioenrozen, tulpen en papaver van Abraham Mignon (1640-1679). Het was op 90.000 tot 130.000 gulden geschat maar werd voor 2,1 miljoen door de Londonse kunsthandelaar Richard Green gekocht. Een tweede Mignon, een stilleven met perziken, druiven en pompoen, geschatte waarde 53.000 tot 90.000 gulden, vond voor 1 miljoen gulden een koper. Archipenko's Carafe bracht 750.000 gulden op en een madonna met kind van Pietro di Francesco Degli Orioli 550.000. De jonge bloemschikkende vrouw van Abraham Breughel ging voor 380.000 weg. De oude meesters, waarmee het bieden begon, vlogen weg. Maar zelfs kleine onbekende schilderijen, ingezet op twee- tot drieduizend gulden, werden voor vijftien- en soms zelfs meer dan twintigduizend gulden verkocht.

Een van de weinige bieders die de pers te woord wilden staan, was Ronald Lauder, zoon van schoonheidsmiddelenfabrikante Estée Lauder en vroeger Amerikaans ambassadeur in Wenen. Hij zit ook in de commissie die de verdeling van de opbrengst zal controleren. Van het geld gaat 88 procent naar joodse slachtoffers van de holocaust, 12 procent naar Oostenrijkse verzetsorganisaties.

Sommige kopers willen anoniem blijven. Zo kocht een onbekende het schilderij Fra Galgario van Vittore Ghislandi voor 16.000 gulden om het aan het Israël-museum te schenken. Ook Ronald Lauder zei het Israël-museum een schilderij te willen schenken. Verder kreeg de Oostenrijkse joodse gemeenschap, die het beheer van de Mauerbach-collectie van de staat heeft overgenomen, twee schilderijen als gift terug.

Christie's heeft de zaak groot aangepakt: op de gangen van beide verdiepingen van het MAK staan monitoren en stoelen, want de grote zaal bleek veel te klein voor alle belangstellenden. De communicatie tussen de diverse niveaus verloopt soepel. De Britse veilingmeesters ratelen de geboden bedragen zo snel af dat het elektronische bord hen nauwelijks kan bijhouden; op een podium zit is een team aan het werk met telefonische biedingen.

Mochten er op deze veiling toch nog nieuwe claims van eigenaren of erfgenamen naar voren komen, dan worden de desbetreffende objecten onmiddellijk teruggetrokken. Opnieuw zal dan de rechter worden ingeschakeld. Een aantal claims wordt nog door de rechter onderzocht.

Maandag, aan de vooravond van de veiling, hield bondskanselier Vranitzky een toespraak die voor een deel ook op de televisie werd uitgezonden. Hij sprak op ongewoon openhartige wijze over de altijd ontlopen verantwoordelijkheid voor de door veel Oostenrijkers gepleegde misdaden tijdens het naziregime. Zonder de gebruikelijke nuanceringen ging hij in op de vele manieren waarop Oostenrijkers het nationaal-socialisme hadden gesteund en “de morele schuld die Oostenrijk daardoor op zich heeft geladen”. De veiling noemde hij een stap die al veel eerder gezet had moeten en kunnen worden.