Alom onderschat

Bijna iedereen heeft hem onderschat, de politici in binnen- en buitenland, de journalisten, de oppositie (met Helmut Schmidt voorop), zijn eigen CDU-partijvrienden en helemaal zijn CDU-partijvijanden.

Deze verkeerde beoordeling door anderen was altijd een van zijn sterke kanten. Dat is pas echt veranderd door de Duitse eenheid. En thans lijkt mij sprake van een mengeling van onder- en af en toe overschatting. [...]

Wie Helmut Kohl wil vatten, moet hem niet alleen als kanselier zien. De CDU-voorzitter en de coalitiepartner zijn minstens zo belangrijk. Zijn personele kennis van de eigen partij is verbluffend. In de omgang met de coalitiepartner houdt hij steeds het doel voor ogen: de zaak moet bij elkaar blijven. [...]

Zijn gevoel voor de politieke macht is onomstreden. Maar hij loopt niemand onder de voet. Vaak vertelde hij me over het advies van zijn moeder: 'Wanneer je met iemand breekt, vergeet dan niet dat je hem opnieuw kunt tegenkomen'. [...]

Zijn menselijke eigenschappen hebben Helmut Kohl geholpen een belangrijke plicht te vervullen. Hij is er steeds in geslaagd vriendschappelijke betrekkingen op te bouwen met staats- en regeringsleiders van de voor ons belangrijke landen. Dat lukte hem met George Bush, evenals met Bill Clinton, met Michail Gorbatsjov net zo goed als met Boris Jeltsin. [...]

Veertien jaar bondskanselier is een lange tijd en eigenlijk voor een op wisselingen ingerichte parlementaire democratie te lange tijd. Zij verleidt Helmut Kohl af en toe tot een vleugje monarchaal gedrag. Tegenspraak uit eigen kring behoedt voor zelfoverschatting. Deze tegenspraak wens ik hem toe.