'Situatie Zaïre niet hopeloos'

OEGSTGEEST, 29 OKT. De vooraanstaande aartsbisschop Monsengwo van Kisangani, in het noordoosten van Zaïre, vindt dat het buitenland de ernst van het conflict in Oost-Zaïre overschat. Hij zegt “bezorgd” te zijn over de situatie in het gebied, maar “niet pessimistisch”.

Monsengwo bracht gisteren een bezoek aan het hoofdkwartier van de rooms-katholieke organisatie Bilance (voorheen Vastenaktie/Cebemo) in Oegstgeest, voor overleg over hulpprogramma's van deze overkoepelende organisatie.

De aartsbisschop was vijf jaar, van 1990 tot 1995, voorzitter van de Nationale Raad (HCR) van Zaïre, een raad van vooraanstaande burgers die fungeert als een soort grondwetgevend overgangsparlement. Monsengwo moest dit voorzitterschap opgeven toen een belangrijke politieke stroming in de raad, de Union Sacrée de l'Opposition Radicale (USORAS), hem vorig jaar wegstemde.

De aartsbischop is echter nog steeds zeer populair onder de Zaïrese bevolking. Hij sprak gisteren op persoonlijke titel, los van zijn taken binnen de kerk en zijn voormalige politieke functie. Zaïre verkeert in een crisissituatie. Een half miljoen Rwandese en Burundese Hutu-vluchtelingen en Zaïrese burgers in de oostelijke provincies Noord- en Zuid-Kivu zijn op de vlucht geslagen voor het geweld tussen guerrillastrijders van de Banyamulenge (Tutsi's die al meer dan 200 jaar in Zaïre wonen) en het Zaïrese leger. De Zaïrese regering beschuldigt Rwanda ervan de Banyamulenge bij hun aanvallen op vluchtelingenkampen in Oost-Zaïre te steunen.

Aartsbisschop Mongsengwo verwacht geen burgeroorlog in Oost-Zaïre. “Vergeet niet dat het conflict zich afspeelt in slechts één van de elf provincies van Zaïre, en dan nog “niet eens in de belangrijkste”, relativeert hij. De oplossing voor het probleem ligt volgens hem voor de hand. “De Hutu-vluchtelingen moeten terug naar Rwanda en Burundi”, stelt hij. “De internationale gemeenschap moet daarbij een rol spelen, omdat dit een conflict betreft dat de grenzen van Zaïre overschrijdt.”

Een ander probleem waarmee Zaïre kampt, is dat president Mobutu al geruime tijd in Zwitserland wordt behandeld voor prostaatkanker. Waarnemers vrezen dat Zaïre uiteen zal vallen als Mobutu sterft. Aartsbisschop Mongsengwo is het daar niet mee eens.

De president heeft volgens hem veel minder macht dan in het buitenland wordt gedacht. “Mobutu heeft slechts een symbolische rol in de politiek, de regering bestuurt het land in werkelijkheid”, verklaart hij. “De bevolking trekt zijn eigen plan, met of zonder Mobutu. Er zal een democratische regering komen.”