Clingendael bekijkt Dutchbat; Ministeries 'koel' over nieuw initiatief

DEN HAAG, 29 OKT. De ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie hebben koeltjes-formeel gereageerd op plannen van het Instituut Clingendael om een eigen onderzoek te gaan doen naar de val van Srebrenica. Ook wil het daarbij de rol van Dutchbat en de besluitvorming van de VN betrekken.

Het Rijksinstituut voor oorlogsdocumentatie (Riod) heeft eerder officieel opdracht gekregen hetzelfde onderwerp te onderzoeken.

Defensie wijst erop dat de opdracht aan het Riod een kabinetsbesluit is. “Clingendael is een onafhankelijk instituut, ook al vindt de financiering goeddeels van overheidswege plaats. Het ligt daarom niet op de weg van het kabinet of individuele ministers in het beleid van (de leiding van) Clingendael te treden”, aldus het departement van minister Voorhoeve (Defensie), die tot twee jaar geleden directeur van het instituut was.

Buitenlandse Zaken wil “geen aparte reactie” geven op het Clingendael-plan. “Er zijn (naar het VN-optreden in ex-Joegoslavië) vele onderzoeken, ook buiten Nederland”, aldus een BZ-woordvoerder. De Tweede Kamer debatteert deze week over de opzet van de opdracht aan het Riod en over de vraag of de Nederlandse regering zich genoeg heeft ingespannen in haar mislukte pogingen om bij VN-partners groen licht te krijgen voor een internationaal onderzoek.

De directeur van Clingendael, prof. dr. A. van Staden, verwacht gezien de gekozen opzet daarvoor weinig van het Riod-onderzoek. De beperkingen inzake het gebruik en de openbaarmaking van vertrouwelijke VN- en Navo-documenten brengen volgens het het risico mee dat het vooral zal gaan functioneren als een politieke “bliksemafleider”. Het kabinet zal “puur politieke redenen” voor zijn onderzoeksopdracht aan het Riod hebben gehad, maar de beperkingen daarvan maken een wetenschappelijk onderzoek “wel heel moeilijk”, zei hij.

Maar dat is niet de enige reden voor het plan een eigen Clingendael-onderzoek te houden, zei Van Staden vanmorgen desgevraagd. “Zo'n onderzoek valt uitdrukkelijk binnen onze doelstelling. We hebben er de mensen voor en we beschikken over VN-documenten, en krijgen er binnenkort meer, aangaande de besluitvorming van de VN en de zogenoemde conspiratietheorie” (De theorie die wil dat Dutchbat in Srebrenica destijds om politieke redenen geen lucht- en/of artilleriesteun kreeg van de kant van andere VN-eenheden, red.). Vorig jaar was bij Clingendael al intern gediscussieerd over een eigen onderzoek. Toen is van een besluit daartoe afgezien, “Onze bestuurlijke collega's vroegen: ligt het wel op de weg van ons instituut om zoiets te doen?”. Maar “nu is de situatie anders, we achten onze handen niet meer gebonden”, aldus Van Staden, die zichzelf en zijn medewerkers Siccama en Leurdijk noemt als mensen die een onderzoek kunnen doen. Riod-directeur prof. dr. J. C.H. Blom heeft Van Staden vanmorgen verzekerd dat hij “een gewetensvol onderzoek” op basis van de opdracht van het kabinet wèl mogelijk acht. Clingendael is zeker bereid het Riod met informatie uit eigen materiaal te helpen “maar niet tot een actieve samenwerking op de voorwaarden die het Riod heeft aanvaard”.