Aantal patiënten met kinkhoest is sterk gestegen

ROTTERDAM, 29 OKT. Het aantal kinkhoestpatiënten is in Nederland dit jaar vijf maal hoger dan gemiddeld. Er zijn bijna duizend patiënten gemeld en de laatste weken groeide het aantal snel, met ongeveer zestig gemelde patiënten per week. De patiënten zijn bijna allemaal kinderen tot tien jaar oud. De piek ligt bij vier- en vijfjarigen en bij baby's die nog niet gevaccineerd zijn.

Kinkhoest veroorzaakt een hevige verkoudheid. De patiënt hoest dik slijm op en haalt tussen de hoestbuien door gierend adem doordat de stembanden verkrampt raken. Kleine kinderen kunnen door de aanhoudende hoestbuien zuurstoftekort krijgen en uitgeput raken. Kinkhoest of pertussis wordt verooorzaakt door twee bacteriën: Bordetella pertussis en Bordetella parapertussis.

De infectieziektekundigen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM) in Bilthoven tasten nog in het duister over de oorzaak van wat nu officieel een 'epidemische verheffing' heet. In mei van dit jaar was al duidelijk dat er meer kinkhoestgevallen bij de inspectie werden aangegeven. Arts-microbioloog dr.J. Schellekens van het RIVM: “Het kan komen doordat artsen zich meer bewust zijn van kinkhoest, daarom eerder laboratoriumonderzoek laten verrichten en daardoor meer kinkhoest vinden. Het kan ook komen doordat de vaccinatiegraad de laatste jaren is gedaald, doordat het vaccin niet goed is, of doordat de bacterie een beetje is veranderd, waardoor hij de afweer omzeilt.”

Het is bekend dat er onderrapportage van kinkhoest bestaat, maar Schellekens en ook de gezondheidsinspectie hebben geen reden gevonden voor een plotselinge betere melding. De inspectie heeft de vaccinatiegraad gecontroleerd en vastgesteld dat onveranderd 96 procent van alle baby's in hun eerste levensjaar worden gevaccineerd met de DKTP-cocktail waarin de K voor het kinkhoestvaccin staat. De bewaard gebleven vaccinprodukties van de laatste jaren zijn deze zomer nog eens onderzocht en waren in orde. Het RIVM onderzoekt nu of de bacterie is veranderd. Schellekens: “Op het niveau van het erfelijk materiaal - het DNA - van de bacterie zijn er aanwijzingen dat de bacterie iets is veranderd maar we weten niet wat dit betekent voor de afweer. Daarnaar is nu onderzoek bij muizen bezig en het duurt tot begin volgend jaar voor we daar de uitslag van hebben. Pas dan kunnen we beslissen of we het vaccin moeten veranderen.”

Vaccinatie tegen kinkhoest is in Nederland in 1952 ingevoerd. Voor de tijd was kinkhoest een belangrijke oorzaak van kindersterfte. Wereldwijd sterven nu jaarlijks nog ongeveer een half miljoen kinderen aan kinkhoest. Er bestaan virusinfecties die vrijwel dezelfde ziekteverschijnselen veroorzaken als een pertussisinfectie. Kinkhoest wordt daarom officieel vastgesteld na kweek van de pertussisbacterie in slijm, of na bloedonderzoek.

De vaccinatie is niet zo effectief dat de partussisbacteriën zich niet kunnen handhaven. Ze veroorzaken bij gevaccineerden infecties, maar met milde verkoudheidsverschijnselen. Schellekens: “Het idee is nu dat bij kinderen na vaccinatie de eerste ontmoeting met de bacterie wat vaker tot een infectie met kinkhoestsymptomen leidt.”