Van Gaal lost problemen Ajax op als schaakgrootmeester

ARNHEM, 28 OKT. Al vijf jaar hanteert Louis van Gaal de term 'multifunctioneel' als toverwoord voor zijn elftal. Spelers van Ajax dienen in de ogen van de technisch-directeur op meer plaatsen inzetbaar te zijn. Zo kunnen personele problemen het beste worden opgevangen. De afgelopen maanden was het blessureleed soms zo groot, dat deze werkwijze geen soelaas bood.

Ook gisteren, tegen Vitesse, miste Van Gaal belangrijke spelers als Overmars, Babangida en Bogarde. Maar met het beschikbare materiaal schoof de trainer als een grootmeester zijn stukken over het soppige, denkbeeldige schaakbord van Monnikenhuize. Zo werd zijn vroegere leraar en huidige Vitesse-trainer Leo Beenhakker mat gezet: 1-4.

Weinig elftallen zullen zoveel omzettingen hebben moeten doorstaan als Ajax de laatste maanden. In overleg met zijn assistent Gerard van der Lem wendde Van Gaal al zijn improvisatievermogen aan om zijn team op gang te krijgen. Zijn kladblok kwam papier te kort om de mutaties op te nemen. Gisteren na de vroege openingstreffer van Curovic, die al in de tweede minuut uit een vrije trap Vitesse op voorsprong bracht, was een strakke hand nodig om het team in goede banen te leiden. Tot drie keer gooide Van Gaal zijn elftal om. Daarbij verloor hij de kracht van Vitesse niet uit het oog. Het verhaal van de trainer dat Ajax zich niet aanpast aan de tegenstander, behoort al lang tot het verleden. Maar altijd blijft Ajax uitgaan van offensieve bedoelingen.

Zo begon Ajax met linkshalf Richard Witschge als centrale middenvelder, op de positie van Frank de Boer die door de afwezigheid van Bogarde (geblesseerd aan de knie) links in de mandekking speelde en Makaay of Curovic opving. Bij balverlies moest Witschge Van den Brom proberen uit te schakelen. Maar bij balbezit moest hij de makkelijk scorende middenvelder van Vitesse dwingen tot defensieve arbeid. Van Gaal achtte deze opzet zo belangrijk dat hij de rechtsbenige Ronald de Boer als linkshalf opstelde. Witschge zou kort voor rust ook nog even op zijn normale plaats terugkeren, maar in de tweede helft stond hij weer 'centraal'.

Van den Brom maakte in deze competitie nog niet mee dat een speler aan hem werd gekoppeld. “Ik had eigenlijk Arnold Scholten verwacht. Maar gezien de personele problemen van Ajax was dit toch wel een logische oplossing. Ik vond dat wij elkaar genoeg lieten voetballen. Van echt verdedigend spel was geen sprake.”

Frank de Boer bleef in de rust wegens een liesblessure in de kleedkamer. Met hem wilde Van Gaal kort voor de Champions-Leaguewedstrijd tegen Glasgow Rangers geen risico's nemen. “Frank kon eigenlijk niet spelen, maar toen hij hoorde van de blessurelijst wilde hij zijn team niet in de steek laten”, zei Van Gaal. Melchiot was de vervanger van Frank de Boer, waardoor Veldman van de rechterzone naar de linkerzone in de defensie verhuisde.

Met Ronald de Boer ging Van Gaal vervolgens voorin schuiven. Eerst in de spits voor Kluivert, toen weer erachter om Reuser te bedienen. De Boer moest verschillende keren naar de kant kijken om zeker te zijn van zijn positie. Van Gaal maakte het duidelijk door met zijn vingers het nummer van de plek in het elftal door te geven. Reuser stond in de tweede helft tijdelijk linkshalf, maar na het wegvallen van Kluivert, die rust kreeg, nam Musampa deze positie weer over. Van Gaal liet geen truc onbenut.

Bij het wisselen handelde hij conform de situatie. De reserves werden er vermoedelijk tureluurs van. Aanvankelijk liet hij Gabrich warm lopen, na de gelijkmaker mocht Dani een sprintje trekken langs de lijn, maar uiteindelijk kwam Musampa binnen de lijnen. Voor Van den Bergh lag de situatie wat duidelijker. Hij verving in de rust linksbuiten Turpijn, die fysiek niet was opgewassen tegen Sturing. Van den Bergh is in het kielzog van Overmars voorbijgestreefd door A-junior Turpijn, die over meer snelheid beschikt. Maar tegen Vitesse rook hij zijn kans. Na drie minuten al benutte Van den Bergh zijn belangrijkste wapen: een strakke voorzet. Dat was de inleiding tot de gelijkmaker van Kluivert.

Van den Bergh weigert zijn studie economie en recht aan de HEAO op te geven voor het profvoetbal. Een type-Piet Keizer werd hij door zijn trainer Van der Lem genoemd toen Overmars en Reuser bij Ajax eind vorig jaar bijna tegelijkertijd wegvielen. Hij mocht even aan het grote werk ruiken in de Supercup-wedstrijd tegen Real Zaragoza, maar werd daarna toch te licht bevonden. In het tweede team leidde Van den Bergh een anoniem bestaan. Maar gisteren verzond hij niet alleen een belangrijke voorzet, hij eiste ook de vierde treffer voor zich op.

In het hart van defensie leverde Marcio Santos weer degelijk werk af. Tot voor kort kwam hij niet in aanmerking voor de plek van Blind omdat zijn gebrekkige kennis van de Nederlandse taal volgens Van Gaal problemen geeft in de communicatie. Tegen Glasgow Rangers, RKC en Vitesse is daar weinig van gebleken. Momenten van arrogantie en onachtzaamheid hebben bij Santos plaatsgemaakt voor doortastende optredens. Hoewel hij begin dit seizoen rijp leek voor de transferlijst verdient hij nu een kans om Blind op te volgen. Van Gaal twijfelt. Witschge en Frank de Boer zouden in zijn ogen ook een goed koppel kunnen vormen.