Straatleven; De man die het zonlicht nooit ziet

Hij wast twaalf uur per dag af. Als het erg druk is veertien uur. In de keuken zijn geen ramen, en ook in het restaurant zelf zijn geen ramen, want het zit onder de grond. Op een rustig moment komt hij uit de keuken en vraagt aan de vaste bezoekers: “Wat voor weer is het?”

Niet dat hij iets met het weer te maken heeft. Hij zit in die keuken, en daar blijft hij voorlopig zitten. Maar wij, de vaste bezoekers, kennen zijn tic.

Als hij weet wat voor weer het buiten is wordt hij rustig. Daarom zeggen we: “Het regent”, of “het is een stralende dag.” Het vrolijkt hem op als hij weet dat buiten de zon schijnt.

Hij werkt zeven dagen per week. Niemand stelt dat soort vragen, maar we weten dat hij geen greencard heeft. Hij woont ergens in Queens in een kamer met zes van zijn landgenoten. Preciezer dan 'ergens' wil en kan hij niet zijn.

Maar soms gaat hij niet naar huis en blijft hij slapen in het portiek van zijn restaurant om geld voor de metro te sparen. Dan ziet hij de maan en de sterren, vertelt hij. Hij houdt er erg van de maan en de sterren te zien, maar in de winter heeft hij geen keus. Dan ligt hij met zijn zes landgenoten in bed. Kan je dan met zijn zessen in één bed? Oh ja, de bedden in Amerika zijn groot, bovendien spaart het stookkosten. Niet dat er een verwarming is. Dat is het nadeel als je niet officieel bestaat, dan loop je kans in een huis terecht te komen zonder verwarming en stromend water. Daarom geven veel mensen er de voorkeur aan wel officieel te bestaan.

De laatste tijd is het weer een beetje een obsessie voor de afwasser geworden. Hij kan lezen, en vroeger zag je hem zo nu en dan tussen het afwassen door met een Spaanstalige krant van een collega. Maar tegenwoordig leest hij alleen nog maar het weerbericht. Hij praat ook alleen nog maar over het weer. In ruil voor het weer in New York vertelt hij over het weer in Venezuela.

“Mijn vader”, zei hij, “kon het weer voorspellen door naar de lucht te kijken, maar waar is hier de lucht?”

Dat is een retorische vraag waarop we geen antwoord weten. We denken dat hij gek aan het worden is. “Is het koud voor de tijd van het jaar?” vraagt hij steeds weer. Soms twee keer per uur. Heel veel daklozen zijn 'psychiatrische patiënten'. Zo nu en dan worden ze ontdekt en mogen hun dagen doorbrengen in dagverblijven, waar ze onder deskundige begeleiding de krant lezen. Zijn ze gek geboren of gek gemaakt? In de meeste gevallen gek gemaakt. Maar niemand weet door wie of wat. Misschien is het helemaal niet mogelijk dat soort dingen te weten.

Het zal nog wel even duren voor de afwasser wordt ontdekt. Voorlopig brengt hij zijn dagen door in het dagverblijf dat keuken heet.