Participatie werknemers neemt sterk toe

ROTTERDAM, 26 OKT. Het aantal bedrijven dat zijn personeel en/of directie aandelen of aandelenopties geeft, zal de komende drie jaar verdubbelen tot vierduizend. Dat blijkt uit een nog te publiceren onderzoek van het Nederlands Participatie Instituut, dat werknemersparticipatie bevordert.

Aandelenoptieregelingen (die werknemers het recht geven tegen een vooraf vastgestelde prijs aandelen in hun eigen bedrijf te kopen) zijn de afgelopen jaren bij beursgenoteerde bedrijven steeds meer in zwang gekomen. Als gevolg van de rappe koersstijging van de aandelen op de effectenbeurs zijn deze opties veel geld waard geworden.

Het aantal van tweeduizend bedrijven dat nu regelingen heeft voor aandelenopties of participatie door directie en/of werknemers, blijkt aanzienlijk hoger te zijn dan tot nu toe verondersteld, aldus projectmedewerker M. van Beusekom van het Nederlands Participatie Instituut. Eerder onderzoek indiceerde dat 450 tot 500 bedrijven in Nederland zulke financiële regelingen heeft. “Dit onderzoek impliceert dat de afgelopen jaren een flinke stijging is opgetreden.” Het onderzoek, onder 430 bedrijven, is naar zijn zeggen het eerste representatieve onderzoek naar de aard en mate van financiële werknemersparticipatie in Nederland.

Vooral bij grote en middelgrote bedrijven zijn aandelen(-optie) regelingen ingevoerd. Van de bedrijven met meer dan 100 werknemers heeft 13 procent een optieregeling, bij ondernemingen met 50 tot en met 99 werknemers is het percentage 15. In totaal heeft 4 procent van de Nederlandse bedrijven een aandelen(-optie) regeling. Uit het onderzoek, dat op 19 november op een congres over werknemersparticipatie wordt gepubliceerd, blijkt dat slechts een derde van de regelingen openstaat voor het hele personeel.

Bedrijven met werknemersparticipatie doen het over het algemeen beter dan bedrijven waarin het personeel geen financiële belangen heeft, zo is uit eerder Amerikans en Nederlands onderzoek gebleken.

Het onderzoek geeft geen uitsluitsel over de vraag of de tweeduizend bedrijven die de regelingen willen invoeren alleen de directie aandelen(-opties) geven, of ook het hele personeel daarin betrekken. “Optieregelingen zijn typisch maatwerk, dat op bedrijfsniveau wordt geregeld”, aldus Van Beusekom. “In CAO's wordt er niet over gepraat. Soms wordt het door het management geïnitieerd, soms door de ondernemingsraad. Bij IHC Caland hebben de aandeelhouders bijvoorbeeld aangedrongen op een optieregeling voor de directie, waarna de ondernemingsraad heeft gezegd: maak dan ook een regeling voor het hele personeel.”

De weerstand tegen financiële participatie door werknemers komt hoofdzakelijk van de kant van de bestaande aandeelhouders, die bang zijn voor de relatieve afname van hun aandelenbelang als het aantal aandelen door de uitoefening van de opties wordt uitgebreid.