Massale vlucht uit Uvira; Noodtoestand van kracht in Oost-Zaïre

KINSHASA/ROME, 26 OKT. De Zaïrese regering heeft de noodtoestand uitgeroepen in de provincies Noord- en Zuid-Kivu in Oost-Zaïre. Een woordvoerder van de autoriteiten in Kinshasa maakte dit gisteren op televisie bekend. Volgens bronnen bij hulporganisaties hebben gisteren tienduizenden mensen in paniek de stad Uvira, die door Banyamulenge-guerrilastrijders wordt belegerd, verlaten.

Volgens de Banyamulenge, die in Oost-Zaïre in een hevige strijd gewikkeld zijn met het Zaïrese leger, is Uvira inmiddels in hun handen gevallen. De Hoge Commissaris voor vluchtelingen, Sadako Ogato, verklaarde afgelopen nacht in New York dat Uvira “vrijwel” is ingenomen. Ze zei dat thans zo'n 220.000 vluchtelingen de VN-kampen in de buurt hebben verlaten en op zoek zijn naar een veilig heenkomen.

Bij Uvira, dat in Zuid-Kivu aan het Tanganyika-meer ligt, laaide vorig weekeinde de strijd tussen de Banyamulenge (Tutsi's die al enige eeuwen in Zaïre wonen) en het Zaïrese regeringsleger op. Volgens internationale hulpwerkers in het gebied staat het vast dat de Banyamulenge het vliegveld van Uvira hebben veroverd. De Zaïrese soldaten die de stad verdedigden, zouden inmiddels - na Uvira geplunderd te hebben - op de vlucht zijn geslagen. Donderdagavond meldde een radioamateur in Uvira al dat hij zijn uitzendingen moest beëindigen omdat de Banyamulenge zijn wijk aanvielen.

Een woordvoerder van de Banyamulenge zei gisteren in de hoofdstad van Rwanda, Kigali, dat het doel van hun strijd is om de Zaïrese president, Mobutu Sese Seko, te verjagen. Mobutu, bij wie prostaatkanker is geconstateerd, verblijft sinds half augustus in de Zwitserse stad Lausanne voor medische behandeling. Volgens bronnen in Zwitserland is de Zaïrese premier, Kenga wa Dondo, donderdagavond vanuit Brussel naar Lausanne gekomen om te overleggen met Mobutu over de situatie in Oost-Zaïre.

Bukavu, de hoofdstad van de provincie Zuid-Kivu, wordt inmiddels nog steeds door de Banyamulenge belegerd. Op de persconferentie in Kigali, de hoofdstad van Rwanda, zei een woordvoerder van de Tutsi-guerrillastrijders dat de Banyamulenge Bukavu “snel” willen innemen en vervolgens “een verbinding willen maken” tussen hun troepen in Noord- en Zuid-Kivu.

Het Wereld Voedsel Programma (WFP) van de VN gaat dit weekeinde per luchtbrug voedsel naar Bukavu en Goma (eveneens in Oost-Zaïre, bij de grens met Rwanda) over te brengen. Een woordvoerder van het WFP heeft dit gisteren in Rome bekendgemaakt. Volgens de woordvoerder is het door het oplaaien van de strijd in Oost-Zaïre niet meer mogelijk om voedsel over de weg naar Bukavu en Goma te vervoeren. Ten minste 75 vrachtauto's van het WFP zouden vast staan bij de grens tussen Zaïre en Oeganda. In Bukavu is er, aldus bronnen in de stad, nog maar voor vijf of zes dagen voedsel.

Volgens onbevestigde berichten heeft het Zaïrese leger een aantal elite-eenheden naar het gebied overgebracht. De militairen van deze speciale eenheden zijn goed getraind en krijgen - in tegenstelling tot gewone soldaten - een goede wedde en zijn daardoor eerder bereid om te vechten dan soldaten van gewone eenheden. (AP, AFP, Reuter)