Eén computer vervangt zeventien agenten

Een computerprogramma kan volautomatisch kentekens van auto's lezen en opslaan in een bestand. Daarmee is een techniek beschikbaar voor rekeningrijden én surveillance.

ROTTERDAM, 26 OKT. Wie deze week bij Bunnik over de A12 harder dan honderd reed, is gezien. Zijn kenteken is volautomatisch genoteerd door een computer van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) in Driebergen. Het is een proef - er komen geen bekeuringen. Het gaat om een onderzoek naar de mogelijkheden van nieuwe techniek voor de handhaving van de maximum snelheid en andere verkeersregels.

Boven de weg hangt een digitale camera. Deze geeft zijn beelden via een kabel door aan een computer, een doodgewone Pentium PC met een voorziening om beelden te verwerken. Het enige bijzondere aan die computer is het programma dat erop draait. Aan de hand van contrasteigenschappen kan dit programma een kentekenplaat vinden in een beeld. En heeft het die plaat eenmaal gevonden, dan kan het ook nog het kenteken lezen en opslaan in een bestand, compleet met melding van datum en tijd, en snelheid waarmee de desbetreffende auto langs kwam. Bekeuringen voor te hard rijden kunnen desgewenst volautomatisch de deur uit, met duizenden tegelijk. Eén computer doet er net zoveel als zeventien agenten. Maar dit is, zoals gezegd, een proef. Zij duurt tot 1 december.

De politie in de regio Dordrecht krijgt binnenkort de primeur van de eerste echte door de computer uitgedeelde bekeuring. Langs de weg staat dan nog wel een 'gewone' fotocamera die hardrijders of door-roodrijders flitst en op zwartwit film zet. Die films worden ontwikkeld. Tot zover verschilt de procedure niet van de huidige. Tot dusverre bekijkt een agent die filmbeelden en tikt kenteken, datum, tijd, plaats en snelheid in op een computer. Na enige oefening kan een agent met deze werkwijze veertig foto's per uur verwerken.

Binnenkort gaat de film met vierhonderd tot twaalfhonderd opnamen in een volautomatische filmscanner die speciaal voor dit doel is ontwikkeld door Gatsometer (de firma die de meeste snelheidscontrole-apparatuur maakt) en R & H Systems. Die scanner levert de beelden aan een PC waarop het hierboven beschreven, door het laatste bedrijf ontwikkelde KEnteken-VERwerkingsprogramma (KEVER) draait. Zo kunnen ruim zevenhonderd foto's per uur worden verwerkt. Het programma geeft zelf aan hoe zeker het is van het gelezen kenteken. Bij twijfel kan er alsnog een agent naar kijken. Een belangrijke reden om voorlopig met gescande foto's te werken en nog niet met video, is dat foto's door de rechter zijn erkend als geldig bewijs en een digitaal videobeeld nog niet.

De ontwikkeling van het systeem begon vijf jaar geleden in samenwerking met Rijkswaterstaat, vertelt J. Groenendijk, verantwoordelijk voor marketing & sales van het systeem. Het perspectief was toen vooral rekeningrijden, dat hoog op de politieke agenda stond. Inmiddels heeft minister Jorritsma (Verkeer en Waterstaat) de invoering van rekeningrijden uitgesteld tot rond de eeuwwisseling. Het bedrijf zocht toen mogelijkheden om het ontwikkelingswerk in de tussentijd te gelde te maken in de vorm van een kant en klaar produkt. Inmiddels kan de apparatuur in diverse configuraties worden geleverd, voor verschillende toepassingen. Bekeuren is niet het enige doel.

Het grote publiek kon twee weken geleden voor het eerst met het systeem kennismaken op de A28 bij Putten op de Veluwe. Daar stond een zogeheten feedback-paneel opgesteld: wie harder reed dan de op dat moment wegens wegwerkzaamheden toegestane zeventig kilometer per uur, zag zijn kenteken op een paneel langs de weg verschijnen met daarbij hoe hard hij reed. Wederom een experiment - er zijn geen bekeuringen uitgedeeld. Maar het hielp wel. Hoewel gedetailleerde cijfers nog niet beschikbaar zijn, was “een positief effect duidelijk merkbaar”, aldus een woordvoerder van de KLPD. “Men remt inderdaad af tot de gewenste snelheid”, aldus Groenendijk. “Men schrikt van de melding van het kenteken.”

Langs werkvakken wordt in het algemeen veel te hard gereden, is de ervaring van de politie. Daardoor ontstaan levensgevaarlijke situaties, met name voor de wegwerkers. Door hardrijders persoonlijk te confronteren met hun overtreding hoopt men hen ook zonder boetes tot rustiger rijgedrag te manen.

En indien er wel boetes worden uitgedeeld, kunnen met behulp van het KEVER-systeem de bekeuringen in principe nog dezelfde dag de deur uit. Dat maakt een lik-op-stuk beleid realiseerbaar. Nu duurt het in het algemeen op zijn minst weken en soms maanden eer men een bon wegens te hard rijden of door rood rijden in de bus heeft, waardoor de boetes minder effectief zijn.

Het meten van de snelheid hoeft zich niet te beperken tot één locatie. Doordat de auto wordt geïdentificeerd, kan worden vastgesteld hoe lang hij over een bepaald traject doet, en dus of hij gemiddeld te hard heeft gereden. Op dit moment is nog niet duidelijk of dat juridisch voldoende bewijs is voor een wetsovertreding. Daarover loopt een proefprocedure.

Nu blijkt dat mensen zich daadwerkelijk iets aantrekken van zo'n persoonlijke vermaning langs de weg, is een dergelijk systeem ook in te zetten om de doorstroming van het verkeer te bevorderen. Groenendijk: “Indien ergens een adviessnelheid geldt, kun je met KEVER controleren of men zich daar ook aan houdt. Bij een homogene snelheidsverdeling is de capaciteit van de weg groter.” Dat betekent een betere benutting van de weg, zonder dat daarvoor extra asfalt hoeft te worden aangelegd. 'Benuttingsmaatregelen' staan hoog op de prioriteitenlijst van minister Jorritsma.

Ook voor geheel andere toepassingen is al belangstelling getoond. Zo wilde een bedrijf bekijken of men hiermee benzinestations zou kunnen beveiligen. Wie zonder te betalen wegrijdt, kan dan worden achterhaald. Bewaking van parkeerplaatsen en -garages is eveneens een voor de hand liggende toepassing. Een kant en klaar systeem, met koppeling aan slagbomen, is in ontwikkeling samen met CTC, een bedrijf dat reeds videobewakingssystemen levert voor parkeergarages, maar dan zonder kentekenherkenning. En natuurlijk allerlei vormen van rekeningrijden, waarvoor het systeem in de eerste plaats was bedoeld.

In de loop der jaren is het computerprogramma steeds nauwkeuriger geworden, aldus Groenendijk. Nu herkent het de rechthoek met letters en cijfers in álle opgenomen beelden als een kentekenplaat. Tachtig procent van de kentekenplaten leest het programma ook, met een foutenpercentage van vrijwel nul. De twintig procent die niet wordt gelezen, betreft met name buitenlandse kentekens en al dan niet opzettelijke beschadigingen of camouflages (zoals een trekhaak voor het nummerbord). Aan verdere verfijning wordt gewerkt.

R & H Systems is inmiddels in gesprek met het Nederlands Meetinstituut om het KEVER-systeem aan te bieden ter certificering, aldus business unit manager J. Grossouw: “Daarbij moet je aantonen dat er van buitenaf niet gerommeld kan worden met de gegevens, dat bijvoorbeeld een servicemonteur het bestand met kentekens niet kan lezen of wijzigen. Dat is nodig willen de gegevens als bewijs kunnen gelden voor de rechter. Dat betekent ook dat we zelf niet meer bij de gegevens kunnen als een systeem eenmaal is geïnstalleerd: de bestanden zijn versleuteld en wij hebben geen sleutel. De sleutel berust bij degene die het systeem koopt, bijvoorbeeld de politie. Zo hoort het ook.”