Onaantastbare 'Gro'

Gro Harlem Brundtland (57), die vandaag aftreedt als premier van Noorwegen, heeft ervoor gezorgd dat Noorwegen de afgelopen jaren een belangrijke rol heeft gespeeld in de internationale gemeenschap. Voor een klein land aan de rand van Europa is de bijdrage van Noorwegen aan de internationale politiek de laatste jaren opvallend groot geweest.har Veel Noren denken dat hun land te klein is geworden voor hun eerste vrouwelijke premier.

Vanaf het begin van haar politieke carrière is Brundtland steeds weer gekarakteriseerd als “een sterke vrouw”. In 1974 trad zij toe tot de Noorse regering als minister van Milieu. De 35-jarige had geen politieke ervaring, wel was haar vader ooit minister geweest. Haar onervarenheid weerhield haar er toen niet van om in haar eerste debat in het parlement ongenadig uit te halen naar tegenstanders van vrije abortus.

Het optreden van Brundtland, arts van oosprong, had in de enigszins grijze Noorse politiek een grote impact, die ook internationaal niet onopgemerkt bleef. Als minister zette Brundtland in de jaren zeventig als een van de eerste politici het milieu op de internationale politieke agenda. Al die aandacht was voor Brundtlands carrière niet slecht. Toen de sociaaldemocratische premier in 1981 vanwege zijn slechte gezondheid moest aftreden, werd Brundtland gekozen tot eerste vrouwelijke premier van Noorwegen.

Door een verkiezingsoverwinning van de conservatieve partij raakte zij haar post echter al snel weer kwijt en leidde ze de oppositie in het parlement. Toen de conservatieve regering in 1986 uiteenviel formeerde Brundtland haar legendarische kabinet met acht vrouwelijke ministers. Die regeringsperiode geldt als haar meesterwerk. Noorwegen groeide uit tot de op een na grootste olieproducent ter wereld en Brundtland maakte naam met het naar haar genoemde rapport van de VN-commissie voor Milieu en Ontwikkeling.

De populariteit van Brundtland steeg tot ongekende hoogte, maar dit kon niet voorkomen dat zij in 1989 toch weer de macht moest afstaan aan de conservatieven. Rechts is in Noorwegen echter zeer verdeeld en Brundtland kon spoedig aan haar derde regeringsperiode beginnen. Pas in deze laatste periode verwierf zij een bijna onaantastbare status in Noorwegen.

Die status maakte haar echter niet onkwetsbaar. In 1992 pleegde haar zoon zelfmoord en besloot zij het partijvoorzitterschap neer te leggen. Twee jaar geleden bleek haar populariteit niet voldoende om de Noren in meerderheid voor het lidmaatschap van de Europese Unie te laten stemmen. Brundtland was hierover zeer ontgoocheld.

In Noorwegen en daarbuiten wordt al enige tijd gespeculeerd over een mogelijke kandidatuur van Brundtland voor de post van secretaris-generaal van de VN, zeker sinds de VS geen steun geven aan een tweede termijn voor de huidige secretaris-generaal Boutros Ghali. Zelf heeft Brundtland die speculaties resoluut van de hand gewezen, maar haar aftreden vandaag hebben de geruchten in Noorwegen verder gevoed. Tot nu toe heeft Brundtland nog niet verteld waarom ze precies is afgetreden.

Ze heeft alleen gezegd het belangrijk te vinden ruim voor de verkiezingen in september 1997 en ook voor het begin van het partijcongres van de sociaaldemocraten te vertrekken.

Het is de vraag of haar mededeling dat ze misschien een boek wil schrijven serieus genomen moet worden. Gro Brundtland lijkt nog lang niet genoeg te hebben van de politiek.

Gro Harlem Brundtland