Irritaties bij banken over rol Goldman Sachs; Pad vol stekeligheden naar overname TNT door KPN

ROTTERDAM, 25 OKT. Kinnesinne in de haute finance. KPN's superovername van het Australische luchtpostvervoerbedrijf TNT zorgt voor nijdige steken onder water. De overname van TNT is een pad vol stekeligheden. Eerst meldden twee grote Angelsaksische aandeelhouders van TNT dat zij niet staan te popelen om het bod van 2,45 Australische dollar per aandeel te accepteren.

En nu rommelt het ook in de achterban van de huisbankiers, die de overname ter waarde van 2,7 miljard gulden grotendeels moeten financieren. KPN neemt voor de betaling van de overname een lening van 2,25 miljard gulden op bij een selecte groep banken. De financiële adviseur van KPN, de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs die de regie voert bij de overname, heeft het groepje vaste bankiers (waaronder ABN Amro, Rabobank en ING) echter tegen zich in het harnas gejaagd.

De banken waren al not amused: concurrent Goldman Sachs speelt zo'n prominente rol bij de overname. De bank is niet alleen financieel adviseur van KPN, maar ook de arrangeur van de lening en de bank die de benodige valutatransacties (“mag ik van u 2 miljard Australische dollar?”) uitvoert.

De strijd onder banken om bij zulke prominente transacties te adviseren is heftig. Goldman Sachs heeft dit jaar voor enkele grote Nederlandse bedrijven (Ahold, Nedlloyd) al grote deals gedaan. De bank had Ahold gratis advies gegeven over de overname van de Amerikaanse winkelketen Stop & Shop, zo luidde het verhaal in financiële kringen in Amsterdam, als de bank dan maar de grote aandelenemissie van Ahold mocht doen om de overname te financieren. Niets van waar, luidt de repliek uit kringen van Goldman Sachs.

De Amerikaanse zakenbank kreeg de prominente positie als adviseur van KPN bij de overname in Australië, die KPN zo vertrouwelijk wilde houden dat zij op dat moment geen andere banken bij de overname wilde betrekken. Achteraf was deze voorzorgsmaatregel redelijk: er loopt in Australië een onderzoek naar misbruik van voorkennis.

Voor Ahold (adviseur: Goldman Sachs) was het argument van vertrouwelijkheid enkele maanden geleden overigens geen probleem toen het concern voor 3 miljard dollar de Amerikaanse keten Stop & Shop overnam. Enkele dagen voordat de overnameplannen van Stop & Shop bekend werden gemaakt kregen twee vertrouwde banken een telefoontje om met Goldman Sachs een tijdelijk superkrediet voor de overname te regelen.

De dubbele rol bij de TNT-overname geeft Goldman Sachs extra punten op twee ranglijsten waar bankiers aan het eind van het jaar met argusogen naar kijken: wie heeft bij de meeste grensoverschrijdende fusies en overnames geadviseerd en wie heeft de meeste grote kredieten aan bedrijven gearrangeerd. Topposities op deze ranglijsten (de league tables) geven (zaken)banken extra geloofwaardigheid. Een bedrijf dat voor miljarden guldens aandelen verkoopt aan beleggers kiest liever een ervaren bank dan een nieuwkomer. En een hoge klassering op de lijst is goed voor de jaarlijks bonus voor de betrokken medewerkers, het financiële extraatje dat soms vele malen hoger is dan hun basissalaris.

KPN is voor internationale banken een prestigieuze klant: ruim 19 miljard gulden omzet in 1995, een groeiende stroom transacties in vreemde valuta en regelmatige overnames in het buitenland, waar bankiers lucratieve provisies kunnen incasseren.

De irritatie over de rol van Goldman Sachs werd aangewakkerd door de manier waarop de bank de lening van 2,25 miljard voor de overname van TNT bij banken aan de man heeft gebracht. Gebruikelijk is dat de huisbanken kunnen inschrijven bij de arrangeur, maar nu hield Goldman Sachs een soort veiling, zodat gegadigden tegen elkaar moesten opbieden.

De banken, die al zoveel business aan hun neus hadden voorbij zien gaan, protesteerden bij KPN. Dit was toch geen stijl, om de trouwe bankiers zo te behandelen. Zo kwam een compromis uit de bus: de banken moeten wel tegen elkaar opbieden, maar de hoogste bieder wordt co-arrangeur van de lening. En die kan het bedrag meetellen bij zijn plaats op de ranglijst voor syndicaatsleningen.

De biedingstrijd tussen de banken komt KPN niet slecht uit. De rentemarge die KPN op de lening moet betalen laat zich nog slechts becijferen in honderdsten van procenten. Net genoeg voor een vliegticket naar Londen om de handtekening onder het contract voor de lening te zetten.