ABC

Amsterdam heeft al veel langer dan Rotterdam een kunsthal. En nog wel een in het hart van de stad. Het is de Nieuwe Kerk aan de Dam in Amsterdam. Jaarlijks komen er bijna een half miljoen mensen binnen om de exposities en de zestiende-eeuwse kerk te bekijken.

In die combinatie zit het unieke van de Nieuwe Kerk als kunsthal. Je kunt er bij tijd en wijle gewaden uit Chinese keizersgraven bekijken of boeddha's bewonderen, en tegelijkertijd kom je in een bijzonder Nederlands monument, waarvan je anders misschien gedacht had: niet naar binnengaan, heel belangwekkend, maar zoals de Amerikanen het noemen: ABC - Another Beautiful Church.

Staatssecretaris Nuis van Cultuur vindt dat de Nieuwe Kerk weer gauw een ABC moet worden, een mooie, lege kerk waarin wat verdwaalde toeristen rondstappen. In zijn Cultuurnota Pantser en Ruggengraat, waarover de Tweede Kamer binnenkort een eindoordeel velt, stelt hij voor De Nieuwe Kerk geen cent te geven van de bescheiden gevraagde drieënhalve ton - ondanks het positieve advies van zijn Raad voor de Cultuur, die de kwaliteit van de exposities in de kerk prijst.

Het wrange is dat De Nieuwe Kerk zoals die op dit moment functioneert nu juist een schoolvoorbeeld is van een geslaagde herbestemming van een monument. Bovendien vraagt de stichting die de kerk beheert en de exposities organiseert slechts een kleine bijdrage in de vaste lasten. Voor tweederde van het geld dat voor de activiteiten nodig is, zorgt de stichting via fondsenwerving zelf. Sponsors willen wel geld geven voor mooie tentoonstellingen, maar niet voor de verwarming of voor de staf die de volgende mooie te sponsoren expositie organiseert. Ook de Rotterdamse Kunsthal kent dat probleem, en krijgt voor die kosten steun.

Het is onbegrijpelijk dat Nuis de Amsterdamse kunsthal, De Nieuwe Kerk, die paar ton niet geven wil. Zijn argument is dat het expositie-aanbod in de Nieuwe Kerk het museale aanbod niet aanvult. Daarmee bedoelt hij dat De Nieuwe Kerk niets extra's te bieden heeft. Dat vinden de meeste grote musea in Amsterdam en de rest van Nederland, van het Rijks tot het Stedelijk, niet. Zij schreven Nuis elk een brief, om hem van zijn voornemen af te brengen. Zo schrijft de directeur van het Haagse museum Mauritshuis: 'Naast eigen produkties slaagt de Nieuwe Kerk er met regelmaat in om samenwerking met musea interessante tentoonstellingen te brengen, die een verrijking vormen op het totale tentoonstellingsaanbod van die musea.' Het ministerie van Cultuur heeft Ernst Veen, de directeur van de stichting De Nieuwe Kerk, laten weten dat hij wel subsidie aan kan vragen voor projecten - terwijl hij nu juist bewezen heeft dat hij voor tentoonstellingen wèl geld los kan peuteren bij bedrijven. Als Nuis zijn zin krijgt, gaan de deuren van De Nieuwe Kerk als laagdrempelige, zichzelf grotendeels bedruipende Amsterdamse kunsthal dicht op 1 januari. Dan rusten daar de beenderen van zeeheld De Ruyter in vrede en is het er alleen druk is als er een vaderlandse vorst wordt ingehuldigd.