Liefdesbrief

Verliefd zijn maakt veel los in de geest. Maar ook in het lichaam. Schrijver/bioloog Maarten 't Hart liet 'Bastiaan' in een liedesbrief noteren wat er in hem omging. Letterlijk. Over adenohypofyse, luteïniserende hormonen, testosteron en haargroei. En waarom een mens niet op een radiator verliefd wordt.

Lieve Maria, Herinner je je nog dat wij in de aarzelende schemering van de eerste oktoberavond kuis afscheid namen? Ik vleide alleen even mijn wang tegen jouw wang aan, waarop jij verschrikt terugdeinsde en uitriep: 'Cactus!' Mijn harde stoppelbaard had jouw huid geschuurd. Toch ben je, hoe vreemd het misschien ook klinkt, zelf de oorzaak van die stoppelbaard.

Laat mij het uitleggen. Waar het begint? Ongetwijfeld op het moment dat ik jou voor het eerst heb geroken. In de liefde schijnt de reuk het voornaamste zintuig te zijn. Over een hazenlip, x-benen en een kunstgebit kun je nog wel heenstappen, maar niet over een zure lucht. Meer dan het uiterlijk, dan het gedrag, schijnen geuren en odeuren de betrekkingen tussen de geslachten te reguleren. We scheiden allemaal in geringe hoeveelheden zekere lokstoffen af die feromonen genoemd worden. Met name vrouwen schijnen heel gevoelig te zijn voor dat soort stoffen, en in diverse after-shaves zijn dan ook muskusachtig ruikende substanties verwerkt die onweerstaanbaar blijken. Ook mannen vallen, al is hun reukvermogen na de puberteit veel slechter dan dat van vrouwen, op geur. Het onderzoek naar al die vluchtige feromonen staat nog in de kinderschoenen, maar ik voorspel de toepassingen van dat onderzoek een grote toekomst.

Hoe het ook zij: zeker is dat ik vanaf het eerste moment dat ik je zag min of meer onbewust heb geconstateerd dat je zo heerlijk ruikt. Weliswaar is een deel van jouw geur afkomstig uit peperdure, kleine flesjes, maar de stankjes daaruit vermengen zich op wel zeer gelukkige wijze met jouw eigen lichaamsgeur en zorgen voor die typische Mariaanse kruidige suaviteit. O, o, o, Maria, wat ruik je toch lekker! Je ruikt duizendmaal lekkerder dan kakelvers brood.

Van die suaviteit loopt nu een rechte lijn naar Cactus! Jouw geur heeft dat deel van mijn hersenaanhangsel, dat adenohypofyse heet, zodanig geprikkeld dat 't luteïniserend hormoon is gaan afscheiden. En waarschijnlijk bovendien ook follikel stimulerend hormoon, dat de aanmaak van zaadcellen stimuleert. Dat luteïniserend hormoon bevordert op zijn beurt de aanmaak van het mannelijk geslachtshormoon testosteron. Dat testosteron wordt in heel kleine hoeveelheden (soms) aangemaakt in de bijnierschors, maar in veel grotere hoeveelheden in de zaadballen.

Dat testosteron is eigenlijk een gemeen goedje. Ik kan me nog goed herinneren dat een overigens niet eens zo heel bedeesde vrouwelijke arts mij eens toevertrouwde dat ze zo jaloers was op dat kleine geplooide fabriekje onder mijn pik, want daarin werd aangemaakt wat zij miste om agressief en zelfbewust en hanig de wereld in te stappen: testosteron. Maar toch is dat hormoon in sommige opzichten een tamelijke ramp. Als dat hormoon als een zilvervisje door je bloed schiet, neemt de rusteloosheid het roer over. Toen ik achttien was, wist ik soms niet waar ik blijven moest, fietste ik regelmatig de hele Haarlemmermeer om, teneinde die rusteloosheid te bezweren.

Dat testosteron veroorzaakt echter niet alleen dat, om met Goethe te spreken, je rust heen is, maar 't stimuleert ook de haargroei. Alleen niet daar waar 't hoort, maar daar waar je 't niet ziet. Kaalhoofdigheid schijnt een direct gevolg te zijn van een iets te grote produktie van testosteron; wie kaal is, is meestal juist dicht behaard op de rest van zijn lichaam. Omdat kaalheid en testosteron met elkaar verband houden, staat één ding als een paal boven water. Kaalhoofdigen zijn de meest potente mannen, 't is maar dat je 't weet. Hoe meer haar op 't mannenhoofd, hoe groter de kans op impotentie. Als mannen zo'n roomse slag in hun weelderige krullen hebben, krijgen ze hem nauwelijks omhoog!

Moet ik de rest nu nog zeggen? De snelheid van de baardgroei hangt rechtstreeks samen met de produktie van testosteron. Er is onderzoek gedaan waaruit is gebleken dat bij mannen die seksueel opgewonden zijn de baard twee keer zo snel groeit als normaal. Toen je dus uitriep Cactus, zei je in feite: wat is jouw baard, terwijl je je vanmorgen toch nog geschoren hebt, opvallend lang. Je hebt een hogere testosteron-produktie dan normaal. Hoe komt dat?

Liefste Maria, dat komt enkel door jou. Nu weet ik wel dat je 't woord verliefdheid, na zoveel slechte ervaringen met mannen, bijna niet meer horen kunt en ik herinner me bovendien maar al te goed dat ik je vaak genoeg heb horen zeggen: verliefdheid, ach, dat is iets wat zich alleen maar in je hoofd afspeelt. Je denkt dat je op iemand verliefd bent, maar je zou evengoed voor een verwarmingsradiator kunnen vallen.

Natuurlijk, een verwarmingsradiator kan ook mooi zijn, en is, mits er gestookt wordt, net zo lekker warm als een mensenlijf. Maar een radiator geurt niet, een radiator is niet zo vrolijk en sprankelend en geestig als jij bent, ach, liefste Maria, Meine Ruh ist hin, mein Herz ist schwer, en jij bent daarvan de oorzaak. Ach, al had ik, nu je zover weg bent, maar een oud truitje van je dat je vaak gedragen hebt. Dan kon ik daaraan de hele dag door lopen snuffelen en er 's nachts mee slapen.

In ieder geval beloof ik je dat ik, mocht je ooit weer terugkomen, mij voortaan twee maal per dag zal scheren!

voor altijd de jouwe, je Bastiaan.