Financieel schandaal om tv-rechten Spaans voetbal

Inzet: de felbegeerde uitzendrechten van de voetbalwedstrijden. Beschuldigingen: fraude, corruptie en vriendjespolitiek. Betrokkenen: de directies van de voetbalclubs, televisiemaatschappijen en Spanje's leidende politieke klasse.

Een analyse van de investeringsbank CS First Boston wond er in een begin deze maand verschenen marktrapport geen doekjes om. Het gesjoemel met de Spaanse uitzendrechten is het best te vergelijken met een “Telenovella”, de soap-opera's die zich ook op het Iberisch schiereiland in een grote populariteit mogen verheugen. De situatie is volgens de beursanalisten “een absolute chaos”.

Startschot voor de vijandigheden was afgelopen maandagavond de voetbalwedstrijd Sevilla tegen Sporting die integraal werd uitgezonden door Spanje's commerciële netwerk Antena 3. Dit tegen de geldende regels en de uitdrukkelijke toestemming in van een aantal lokale televisiezenders.

De aanval tegen Antena 3 werd ingezet door de Spaanse kwaliteitskrant El País, onderdeel van het media-concern Prisa. Prisa heeft een belangrijke deelneming in de commerciële televisiezender Canal+ España, de aanzienlijk meer succesvolle concurrent van Antena 3. Antena 3 zou zich volgens El País deze zomer op frauduleuze wijze hebben verzekerd van de rechten op de westrijden van topclubs als Real Madrid, Atlético de Madrid en Betis. Het uitzenden van de maandagavondwedstrijden zou daarnaast volgens de huidige afspraken volstrekt verboden zijn.

Sinds 1990 ligt de situatie rond de uitzendrechten in Spanje min of meer vast. Canal+, dat goede contacten onderhield met de socialistische regering van Felipe González, had van de Spaanse Liga de rechten verworven voor het uitzenden van de wedstrijden in de eredivisie die op zondag werden gespeeld. De zaterdagwedstrijden werden door de Liga onder de overige zendgemachtigden verdeeld. Een situatie die in principe tot halverwege 1998 zou duren. Maar bij de heronderhandelingen in de afgelopen maanden verloor Canal+ grondig terrein ten gunste van Antena 3. Inzet waren uitzendcontracten voor zeven jaar, met een minimale totaalwaarde van 200 miljard peseta (2,7 miljard gulden).

Hoe is het mogelijk dat Antena 3, een kwakkelende televisiezender met een schuldenlast van 70 miljard peseta, zo'n plotselinge opgang wist te maken, zo vroeg het marktrapport van CF First Boston zich af? Om vervolgens een samenvatting te geven van de verhalen die al langer de ronde deden in de Spaanse pers. Antena 3, zo luiden de vermoedens, heeft de directieleden van de voetbalclubs rijkelijk beloond voor het afsluiten van de contracten en daarnaast stemmen gekocht binnen de Spaanse voetbalbond. Inmiddels hebben Prisa en enkele voetbalclubs aanklachten tegen Antena 3 ingediend wegens fraude, illegale uitzendingen en afpersing.

Waar de financiële belangen groot zijn spreekt daarnaast zoals gebruikelijk de Spaanse politieke machtselite graag een woordje mee. In dit geval betreft het de Catalaans-nationalistische leider Jordi Pujol, die als belangrijkste steunpilaar het huidige minderheidskabinet van José María Aznar op de been houdt. Pujol - die recentelijk nog moeiteloos zijn nauwe banden met de aangeklaagde Catalaanse groot-zwendelaar Javier de la Rosa wist te overleven - wil uit alle macht zijn lokale, Catalaanstalige zender TV-3 in de lucht houden en heeft daartoe contracten afgesloten met het Antena 3 conglomeraat. In ruil daarvoor zou de Catalaanse leider zich persoonlijk hebben ingezet om de zaak van Antena 3 te bepleiten bij de centrale regering in Madrid. Geen al te groot probleem, want de uitgesproken conservatieve zender ligt aanzienlijk beter in de smaak bij de huidige regering dan het met de socialisten gelieerde Canal+.

De sfeer van financieel gescharrel in achterkamertjes en de geur van steekpenningen en corruptie is inmiddels van de zijde van Antena 3 krachtig tegengesproken. Volgens de zender zijn de druiven bij Canal+ zuur en probeert de televisiezender via de overige media van het Prisa-concern alsnog zijn gram te halen. Op de financiële aspecten van de gesloten pacten gaat de zender evenwel niet in. CF First Boston waarschuwt zijn media-investeerders dan ook met klem: wat het Spaanse voetbal betreft is het financiële veld een modderpoel.