Executies activisten in bedrieglijk rustig Karachi

KARACHI, 24 OKT. De inwoners van de Pakistaanse stad Karachi durven 's avonds weer naar een feestje te gaan en de restaurants zitten vol. Nog maar een jaar geleden peinsden ze niet over zulk vertier. Hun stad verkeerde toen in de greep van een bloedige anarchie, waarbij mensen bijna elke dag op de meest uiteenlopende plaatsen overhoop werden geschoten. In totaal kwamen er volgens officiële cijfers in 1995 1.770 mensen om het leven.

De rust die er nu heerst in de reusachtige havenstad met zijn tien miljoen inwoners, is echter bedriegelijk. Nog steeds vallen er regelmatig doden, al merken gewone burgers daar meestal weinig van. Wie het tegenwoordig vooral moet ontgelden, is de Mohajir Quami Movement (MQM), een partij van oorspronkelijk uit India afkomstige moslims en hun nabestaanden. De mohajirs maken ruim de helft uit van de bevolking van Karachi.

Honderden jonge activisten van de MQM zijn de afgelopen maanden opgepakt door de politie. Na ondervraging, vaak vergezeld van marteling, werden ze dikwijls zonder enige vorm van proces doodgeschoten. Officieel heet het dan steeds dat de activisten tijdens een schietpartij zijn gedood, maar in werkelijkheid gaat het veeleer om regelrechte executies.

“Zulke buitenrechtelijke executies zijn dagelijkse kost geworden vanaf juli 1995”, aldus de advocaat Syed Ahmed Bukhari, die tevens in het provinciale parlement zit namens de MQM. Hij schat het aantal doden als gevolg van dit soort praktijken zelfs op 5.000. “De harde kern van de MQM is in elk geval wel uitgeroeid”, beaamt een Westerse diplomaat in Karachi.

Het is ontegenzeggelijk waar dat de MQM een belangrijk aandeel had in de gewelddadigheden van de laatste jaren, maar de keiharde wijze waarop de overheid de MQM'ers thans aanpakt, lijkt mede ingegeven door de wens de lastige MQM voorlopig letterlijk van het politieke toneel te laten verdwijnen. Premier Bhutto, die zelf uit het noorden van de provincie Sind komt, heeft nooit veel opgehad met de mohajirs en ook andere politieke partijen zijn hen altijd als halve vreemden blijven beschouwen. De enigen die het nu voor de mohajirs opnemen zijn mensenrechtenorganisaties als Amnesty International en Asia Watch.

Algemeen wordt aangenomen dat de regering van premier Benazir Bhutto in de loop van vorig jaar de politie de vrije hand heeft gegeven in Karachi. Op dat moment woedde er een bittere strijd tussen allerlei gewapende etnische en religieuze facties in de stad. Behalve de MQM was er ook een vermoedelijk door de regering gesteunde afsplitsing van de MQM, de zogeheten Hakiki-groep. Beiden waren in een strijd op leven en dood met elkaar gewikkeld. Voorts namen radicale sunnieten en shi'ieten van tijd tot tijd elkaars moskeeën onder vuur, bij voorkeur tijdens het gebed.

Hoe het ook zij, de politie begon in de tweede helft van vorig jaar meedogenloos op te treden tegen de MQM. In mohajir-wijken werden huiszoekingen verricht en iedereen die ook maar vagelijk van contacten met de MQM verdacht werd, werd geblinddoekt en geboeid afgevoerd naar een ondervragingscentrum. Velen keerden nooit terug.

Het blad Newsline opende zelfs een dodendossier, waarin elke maand de aantallen slachtoffers werden gemeld. De score daalt de laatste tijd iets maar ook tussen 17 augustus en 11 september van dit jaar vielen er nog 16 doden, hoofdzakelijk MQM-aanhangers.

De Mohajirs, die toch al het gevoel hadden als tweederangs burgers te worden behandeld, koesteren in toenemende mate gevoelens van wrok. “Sommige vrouwen hebben gemeld dat ze hun zoons aanmoedigen wraak te nemen voor het willekeurig doodschieten van verwanten door de dienaren van de wet”, aldus Amnesty International in een rapport eerder dit jaar.

De media in Karachi berichten dat vooral jongens in spijkerbroek en een lang hemd met een baseball-pet op gevaar lopen van de straat te worden geplukt omdat veel jonge MQM'ers er in dit 'uniform' bijlopen. “Wij raden onze mensen aan zich koest te houden tot het weer wat kalmer wordt”, aldus advocaat Bukhari.

Hoewel de mohajirs ruim de helft van de bevolking van Karachi uitmaken, zijn ze slecht vertegenwoordigd in het politie-apparaat. Daarin domineren agenten uit de provincie Punjab en de rest van de provincie Sind, waartoe Karachi behoort. De politie is, als het er op aankomt, op het ogenblik aan niemand verantwoording schuldig. Corruptie tiert welig in het apparaat.

De regering toont zich intussen zeer ingenomen met het optreden van de politie. Een politiefunctionaris van wie bekend is dat hij bij de 'executie' van enkele tientallen MQM-activisten betrokken is geweest, kreeg als loon voor zijn dienst een mooi stuk land aangeboden, dat hij voor veel geld weer van de hand zou kunnen doen.

Ook wijst de regering verwijten van schendingen van de mensenrechten korzelig van de hand. Volgens premier Bhutto zijn er helemaal niet zoveel MQM-aanhangers gedood. Bovendien zouden de betreffende MQM'ers slechts zijn gevallen bij schietpartijen met de politie.

Minister van Binnenlandse Zaken Naseerullah Babar, die aan het hoofd van de politie staat, verklaarde desgevraagd tegenover het blad Herald: “Waarom praat u toch de hele tijd over mensen, die hoe dan ook een groot aantal doden op hun geweten hebben? Wat denkt u van de arme mensen, die gewoon naar buiten stapten om hun brood te verdienen en werden gedood?”