Europees Parlement straft Turkije om mensenrechten

STRAATSBURG, 24 OKT. Het Europese Parlement heeft voor het eerst besloten financiële sancties te treffen tegen Turkije wegens schending van de mensenrechten in dat land. Vanochtend, bij de jaarlijkse behandeling van de begroting, besloot het parlement een aantal financiële middelen voor Turkije te bevriezen.

Vorige maand al had het parlement tot bevriezing opgeroepen maar in de aanloop tot de stemming leek een groot aantal europarlementariërs toch weer aan de zin daarvan te twijfelen. Een definitief besluit wordt genomen bij de 'tweede lezing' van het budget door het parlement in november of december.

Vorig jaar december ging het europarlement na een lange aarzeling akkoord met de instelling van een douane-unie tussen Turkije en de Europese Unie. Daaraan verbond het de voorwaarde dat de Turkse autoriteiten op zeer korte termijn de mensenrechten beter zouden gaan respecteren, de democratisering van het land zouden bevorderen en stappen zouden ondernemen om een oplossing te zoeken voor het probleem-Cyprus (waar Turks- en Grieks-Cyprioten in onmin leven) en de kwestie rond de Koerden (in Zuidoost-Turkije strijdt de separatistische PKK al langere tijd voor een eigen staat).

De Europese Commissie zegde toen toe jaarlijks een rapport aan het parlement te sturen waarin naast de economische betrekkingen ook de mensenrechten aan de orde zouden komen. Onlangs stuurde de Commissie het eerste rapport naar het parlement. Daaruit bleek dat het respect van de Turkse autoriteiten voor de mensenrechten eerder is af- dan toegenomen.

Het besluit tot bevriezing betreft voornamelijk de gelden die Turkije zou ontvangen ter compensering van de douane-unie, waarvan zeker in de eerste jaren vooral de Unie profiteert. In principe wilde de EU Turkije voor de jaren 1996-2000 375 miljoen ecu (ongeveer 800 miljoen gulden) toekennen om de gevolgen van de douane-unie te helpen opvangen. De bevriezing heeft ook betrekking op financiële steun aan Turkije in het kader van het zogeheten Mediterrane Programma. Financiering is wel mogelijk, aldus het Europese Parlement in zijn resolutie, voor humanitaire projecten die een bijdrage leveren aan de democratisering van Turkije, of de regionale ontwikkeling van Zuidoost-Turkije (waar veel Koerden wonen) ondersteunen. Voor het Mediterrane Programma, vaak aangeduid als MEDA, is voor 1997 in principe 842 miljoen ecu (ongeveer 1,8 miljard gulden) beschikbaar. In het kader van MEDA worden overigens ook projecten voor andere landen in het gebied rondom de Middellandse Zee gefinancierd.