De veertigjarige geschiedenis van de Fiat 500; De status van het 'rugzakje'

Zondag rijden eigenaren van een Fiat 500 tussen Woerden en Capelle aan den IJssel in een file om een Guinness-record te breken. In bijna veertig jaar groeide de 500 van een wagentje voor arbeiders uit tot een speeltje voor welgestelden.

Een kleine maand geleden werd een aantal Belgische, Britse, Franse, Italiaanse en Nederlandse Fiat 500-eigenaren door de jubilerende Fiat Club België naar St. Niklaas gelokt voor een Guinness Book of Records-poging. Twee rondjes langs een meertje bij een recreatiepark. Er verschenen 105 wagens aan de start. Officieël was dit aantal Vijfhonderdjes in één file nog nooit geregistreerd, hoewel er tijdens een optocht in de zomer van 1995 op het Eiland van Maurik officieus ruim vierhonderd werden geteld. Zondag wordt het officiële en misschien ook het officieuze record gebroken. Henk-Peter van Hagen, die het evenement organiseert ter opluistering van de heropening van het Golden Tulip Barbizon Hotel in Capelle aan den IJssel: “Een Triumph-club zette het record van 604 in colonne rijdende auto's op haar naam. Wij namen contact op met de Fiat 500 Club Nederland, een vereniging met ruim 3.500 leden. We verwachten minimaal 650 auto's aan de start.”

Giovanni Agnelli richtte in 1899 de Società Italiana Construzione e il Commercio delle Automobili Torino op die in 1906 Fabbrica Italiana Automobili Torino, kortweg Fiat, ging heten. Tot in het midden van de jaren dertig fabriceerde Fiat uitsluitend automobielen voor vorstenhuizen en pausen. In de crisisjaren stond de Turijnse fabriek voor de keuze: failliet gaan of het roer drastisch omgooien. In 1936 werd de door ingenieur Dante Giacosa ontworpen Topolino geïntroduceerd, een tweedeursautootje met een tentdakje. De 'Muis' werd niet alleen vervoermiddel voor de gewone man, maar ook voor paus Pius XII. Hij werd juli 1943 in een Topolino teruggebracht naar het Vaticaan toen zijn pontificale Mercedes-Benz het in een arbeiderswijk in Rome begaf.

Begin juli 1957 werd de eveneens door Giacosa ontworpen Nuova 500 geïntroduceerd. Tot 1975 werden er 3.678.000 exemplaren geproduceerd, waarvan er 25.000 naar Nederland kwamen. Een verkoopsucces was het autootje in die achttien jaar beslist niet. De toenmalige importeur, Leonard Lang in Amsterdam, gaf ze soms cadeau bij de aanschaf van een Fiat 2300. In zijn bijna veertigjarige geschiedenis werd de 500 van een karretje voor arbeiders tot het in veel reclamecampagnes figurerende speeltje voor grachtengordel-bewoners. “De 500 is een stijl van leven, status, geworden”, zegt een 500-bezitter. “Hoe puissant rijk men ook is, men wordt tegenwoordig niet als levenskunstenaar beschouwd indien er in de garage geen 500 staat.”

Het verhaal gaat dat een Italiaanse rechter ooit vrijspraak verleende omdat het volgens hem onmogelijk was om in een Fiat 500 een vrouw te verkrachten. Guus Beliën uit Bennebroek, clubbladhoofdredacteur en auteur van het boek Nuova 500, de Fiat 500 en z'n verschijningsvormen tussen 1957 en 1975, geeft de rechter gelijk: “Of het moet dan een 500 zonder slaapstoeltjes zijn geweest.” Het 'rugzakje' is een voertuig voor stadsgebruik èn lange ritten. Freek Mans uit Marknesse: “Ik heb er twee waarmee ik enkele keren per jaar weekeindjes naar Italië ga voor clubontmoetingen.” Guus Beliën: “Juli 1989 reed ik in anderhalve dag van het Balatonmeer in Hongarije naar Nederland.” In verband met die afstanden laait in het clubblad regelmatig de discussie op hoe authentiek de 500 moet zijn. Een clublid: “Mijn vrouw rijdt met haar 500 ongeveer 30.000 kilometer per jaar. Dat is onmogelijk met een authentiek exemplaar.”

In het Belgische Herenthout renoveert de voormalige Hilversumse rallyrijder David W. Smit oude auto's. Vier jaar geleden, toen hij op een Brusselse tentoonstelling een exemplaar zag staan, werd hij besmet met het 500-virus. Een week later maakte zoon Tim er op het circuit van Zolder zijn racedebuut mee. Smit: “Onlangs reed een man uit München non-stop naar hier en parkeerde zijn 500 voor mijn bedrijf met de opdracht er alles aan te verbeteren wat mogelijk was. Hij is nu zes keer beter dan toen hij de fabriek verliet.”

Peter R. Ecury, meervoudig Europees en Benelux-kampioen historisch autoracen, hing bij de 500-file in Sint Niklaas uit het zonnedak om foto's te maken voor zijn blad over klassieke auto's . Na de recordpoging kocht hij de eerste de beste 500 die hij op zijn pad tegenkwam. Ecury is komende zondag een van de deelnemers.

De Guinness Book of Records-poging op zondag 27 oktober is mogelijk met een Fiat 500 en de afgeleiden Giardinieria, Autobianchi Giardiniera, 500 Abarth, Steyr Puch, Vignale Gamine, Autobianchi Bianchina. De auto's dienen een kenteken te hebben, te zijn verzekerd en APK goedgekeurd. Men hoeft geen lid van de Fiat 500 Club Nederland te zijn. Vanaf 8.30 uur op het industrieterrein Intechnium, Korenmolenlaan 4, Woerden. Te bereiken vanaf de A12, afslag Woerden. Om 10 uur gaat de colonne met politie-escorte naar Capelle aan den IJssel waar de finish is bij het Golden Tulip Barbizon Hotel. Aanmeldingen vooraf: Antwoordnummer 469, 2900 WB Capelle aan den IJssel, faxnummer 010-4567858.