't Zwartste in de ziel naar boven

Lazarus. Regie: Waldemar Dziki. Met: Musa Luvuno, Karen Austin, William Armstrong. In: Amsterdam, Kriterion.

Een Poolse concertpianist en zijn vrouw wonen idyllisch op het Engelse platteland. Een kind ontbreekt nog aan hun geluk, zodat ze besluiten te adopteren: illegaal, want dat gaat sneller. Op een regenachtige nacht wordt hun bestelling afgeleverd, als een pakketje van twijfelachtige herkomst. Het blijkt ook geen Latijns-Amerikaanse peuter te zijn, zoals gewenst, maar een forse, norse knaap uit Mozambique. De jongen doet er voornamelijk het zwijgen toe, al spreekt hij lapidair Engels: van de nonnen op de missieschool geleerd. Aan het eind van de maaltijd pikt hij gewiekst een sigaret van tafel en steekt op. Nadat de nieuwe zoon een hond heeft doodgeslagen en een buurkind stevig mishandeld, komt de waarheid naar voren. Lazarus is een voormalige kindersoldaat, die eerst zijn ouders gruwelijk gedood heeft zien worden en daarna in de stammenstrijd gedwongen werd tot onvoorstelbare barbarij jegens zijn eigen stamgenoten.

De heldere grimmigheid van Lazarus, een Poolse televisieproduktie, doet niet onder voor die van Krzysztof Kieslowski's A Short Film about Killing. Heel knap laat regisseur Waldemar Dziki zien hoe de confrontatie met de getraumatiseerde, pathologische jongen ook het zwartste bovenhaalt in de ziel van zijn pleegouders. Midden in de nacht wordt de moeder in paniek wakker en bedrijft beestachtig de liefde met haar man.

Lazarus is een onthutsende, respect afdwingende film, met een formidabele hoofdrol van de uit de sloppen van Soweto afkomstige Musa Luvuno. Het zou een geschikte film zijn voor vertoning op de televisie op de late avond, en ook een bioscooproulement lijkt het proberen waard. Wie echter bedacht heeft dat het een kinderfilm zou zijn, bestemd voor de leeftijdscategorie 12-16 jaar, is hartstikke gek. Van mij mogen kinderen alles zien, als ze dat willen, maar van een analyse van de psychologische ontwrichting van een vroegrijpe leeftijdgenoot kunnen ze per definitie weinig begrijpen.

De selectie van Lazarus door het Cinekidfestival en de distributie door een in jeugdfilms gespecialiseerde firma lijkt onverstandig en uitsluitend ingegeven door het feit dat Dziki negen jaar geleden de eerste Cinekidprijs won voor zijn kinderfilm The Young Magician. Ook de regisseur ontkende vorige week als festivalgast dat Lazarus voor een jeugdig publiek bedoeld is.