Succes en de mores van het getto

Laat op de avond na een korte wandeling: Something to die for. Ned.3, 23.20-00.11u.

Op vrijdag dertien september jl. overleed het Amerikaanse rapidool Tupac Shakur (25) aan de gevolgen van een schietpartij. De moord is nog niet opgehelderd, maar de politie beschouwt de zaak als een 'bende-strijd' en zoekt de dader onder de Californische Crips. Shakur is niet de enige zwarte man die de dertig niet haalt; van de zwarte mannen die opgroeien in het getto wordt een groot deel voor zijn eenentwintigste vermoord in een bendegevecht, een drive-by shooting of een aan drugs gerelateerde afrekening.

En al ontgroeien succesvolle rappers hun milieu, ze blijven zich meestal gedragen volgens de gewelddadige mores van het getto. Naar aanleiding van Shakurs dood heeft het VPRO-programma Laat op de Avond, na een korte wandeling een tweeluik gemaakt onder de naam Something to die for. Te oordelen naar het eerste deel, dat vanavond wordt uitgezonden, willen de makers iets duidelijk maken over de achtergrond van het geweld tussen zwarten onderling.

In 'Poets, Pimps & Panthers', deel 1, wordt veel overhoop gehaald. Men is naar New York gereisd om interviews te houden met een aantal muzikanten, filmers en journalisten. Deze zwarte woordvoerders vertellen iets over hun persoonlijke achtergrond of over de toestand van de zwarte bevolking in het algemeen. Sommigen hebben het over hun strijd om een film gemaakt te krijgen, anderen hebben het over de politieke strijd van Malcolm X en Martin Luther King in de jaren zestig.

Het lijkt alsof de makers alles even interessant vonden. Of het nou de gemompelde uiteenzettingen zijn van Umar Bin Hassan (lid van de rapgroep avant la lettre The Last Poets) over hoe een bepaald nummer tot stand kwam, of het commentaar van Ice-T op de boeken van de zwarte schrijver Iceberg Slim. Maar al mogen het op zìch aardige uitspraken zijn, bij iedere spreekbuis wordt er weer een ander onderwerp aangesneden. Zo ontstaat er een overdaad aan informatie zonder duidelijk verband.

Het is leuk om iets te horen over Iceberg Slim. Rapper Ice-T noemt deze schrijver, die 'de taal schreef van de straat', als zijn eerste inspiratiebron. Slim was een pimp, net als Malcolm X, zegt Ice-T. Dat wilde Ice-T zelf ook worden, want de pooier 'heeft macht over de geest van de vrouwen, hij krijgt ze zover dat ze hun lichaam verkopen'. De pimp-cultuur beheerste in de jaren zestig de getto's maar is begin jaren tachtig verdrongen door crack, zegt de filmer Melvin van Peebles (de vader van Mario) en van hem zien we een fragment uit een 'blaxploitation'-film - een groezelig stukje zwarte porno.

Het is in deze uitzending een van de weinige uitspraken over de zwarte cultuur die nieuwsgierig maken naar meer. Maar dan wordt er door de makers al weer te veel als bekend verondersteld. Want wie waren die pimps, waren ze rijk, schoten zij ook, zaten ze in de drugshandel? De constatering dat ze er toen waren en nu niet meer, is niet genoeg.