Speculaties over VN-post; Noorwegen: premier treedt onverwachts af

KOPENHAGEN, 23 OKT. De Noorse premier, Gro Harlem Brundtland (57), heeft vanochtend onverwachts haar aftreden bekendgemaakt. De premier, die in Noorwegen grote populariteit geniet, gaf als reden voor haar ontslag dat zij de weg vrij wil maken opdat haar opvolger zich kan voorbereiden op de verkiezingen in 1997.

Het nieuws over het aftreden van Brundtland komt als een verrassing. De afgelopen weken heeft zij geen aanwijzingen gegeven dat zij van plan was haar ontslag in te dienen.

Tijdens een persconferentie zei Brundtland vanmorgen dat zij een jaar geleden al had besloten af te treden zodat haar opvolger, naar alle waarschijnlijkheid de leider van de Arbeiderspartij Thoerbjorn Jagland, de tijd heeft om zich voor te bereiden op de verkiezingen in 1997. Zij zei dat de kiezers het recht hebben om in een vroeg stadium te weten of zij zal doorregeren of niet.

Brundtland sprak haar persoonlijke voorkeur uit voor Jagland als opvolger. Hij is sinds hij in 1992 aantrad als leider van de partij, al de gedoodverfde opvolger van Brundland. Komende vrijdag zal Brundtland officieel haar ontslag aanbieden aan de Noorse koning.

De Noorse grondwet bepaalt dat met het aftreden van de premier ook de regering moet aftreden. Er zullen echter geen vervoegde verkiezingen worden uitgeschreven. Verwacht wordt dat Jagland de opdracht krijgt een nieuw kabinet te formeren dat tot de verkiezingen in 1997 zal regeren. “Het is alleen een wisseling van het team, niet van de politiek”, zei Brundtland.

Het aftreden van Brundtland hebben de speculaties in Noorwegen over haar kansen om de nieuwe secretaris-generaal van de VN te worden, verhevigd. Zij geniet hoog aanzien door haar vele internationale activiteiten voor onder andere de VN.

Brundtland wordt al langer genoemd als mogelijke kandidaat voor de post. Maar de regering-Clinton geeft volgens waarnemers de voorkeur aan een Afrikaanse kandidaat om tegemoet te komen aan de Afrikaanse landen na haar blokkade tegen verlenging van het mandaat van de huidige secretaris-generaal, de Egyptenaar Boutros Ghali.

Brundtland vormde haar eerste regering in 1981 en heeft sindsdien drie Arbeiderspartij regeringen geleid. Daarna leidde ze van 1986 tot 1989 een regering en opnieuw een van 1992 tot nu. Maar de laatste weken werd zij in de pers steeds feller bekritiseerd. Het Noorse dagblad Dabladet toonde een cartoon van Brundtland afgebeeld als monarch omringd door haar vermoeide gevolg zonder enige aandacht voor haar verklaringen. Gespeculeerd wordt ook dat Brundtland haar ontslag heeft ingediend uit persoonlijke motieven.