Amsterdam zoekt oplossing; Kroon haalt streep door referendum

AMSTERDAM, 22 OKT. De Kroon heeft de referendumverordening van Amsterdam vernietigd “wegens strijd met het recht”. Dit heeft een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken bevestigd. De gemeente Amsterdam zal beroep aantekenen tegen het besluit.

Minister Dijkstal (Binnenlandse Zaken) liet vorige week in een onderhoud met wethouder Van der Giessen (bestuurlijke vernieuwing) weten de verordening voor vernietiging door de Kroon voor te dragen omdat deze de mogelijkheid biedt over vrijwel elk onderwerp, een referendum te houden. Alleen zaken waarover het Rijk en niet de gemeente Amsterdam gaat, vallen buiten de verordening alsmede referenda over kwetsbare groepen in de samenleving zoals drugsverslaafden en tippelprostituees. In de praktijk is de raad “de facto” gebonden aan de uitslag van een raadplegend referendum.

In een toelichting op het besluit schrijven Dijkstal en staatssecretaris Van de Vondervoort dat de Amsterdamse referendumverordening “op onaanvaardbare wijze afbreuk (doet) aan het in de Grondwet en de Gemeentewet verankerde primaat van de gemeenteraad.” Daar en niet elders dient de besluitvorming plaats te hebben, aldus de bewindslieden. “De toekenning van bevoegdheden aan de kiezers die het initiatief tot het houden van een referendum nemen is daarmee in strijd”, schrijven zij.

B&W van Amsterdam moet eerst bij binnenlandse zaken beroep aantekenen tegen het besluit. Daarna wordt de gemeente gehoord door een commissie van ambtenaren waarna, zo is de verwachting, het besluit zal worden gehandhaafd. Pas wanneer dat het geval is, kan de gemeente beroep aantekenen bij de Raad van State.

De gemeente bereidt een tijdelijke verordening voor die wel op goedkeuring van Dijkstal kan rekenen. Deze verordening maakt het mogelijk dat het referendum over IJburg doorgang kan vinden. IJburg is de nieuwe woonwijk in een deel van het IJmeer waar 18.000 woningen moeten komen.

Het is niet duidelijk of deze tijdelijke verordening de stadsdelen de vrijheid geeft zelf een referendumverordening te maken, zoals nu het geval is. Het stadsdeel Westerpark heeft als enige van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. De verordening van dit stadsdeel biedt ook de mogelijkheid om een referendum per buurt te houden.

Intussen is het wachten op een wet op de referendumverordening van minister Dijkstal. Deze wet moet gemeenten een handvat bieden bij het opstellen van lokale referendumverordeningen.