Van Wely blijft glimlachen na remise tegen Rus Svidler

TILBURG, 21 OKT. Als Loek van Wely goed staat, kan hij zijn binnenpret nauwelijks bedwingen. In de achtste ronde van het Fontys Schaaktoernooi kostte het de plaatselijke favoriet de nodige moeite een steeds weer opwellende grijns te onderdrukken. Met glinsterende ogen keek Van Wely naar zijn zwarte stukken en kon hij alleen maar verbaasd zijn over het gemak waarmee hij tegen de Russische kampioen Peter Svidler in het voordeel was gekomen.

Misschien was het krachtige initiatief Van Wely wel te gemakkelijk komen aanwaaien. Met een beheerste handbeweging begon hij aan een geforceerde afwikkeling op een moment dat een denkpauze hem op het spoor had kunnen brengen van een lucratieve torenmanoeuvre. Het eindspel dat op het bord kwam zag er zeker mooi uit, maar bood bij nader inzien niet meer dan een symbolische pluspion. Van Wely stapte in de analyse luchtig over de gemiste mogelijkheid heen, maar ook hij besefte dat hij na zijn meesterwerken tegen Karpov en Sjirov een goede kans op een derde klapper had laten liggen.

De Tilburgenaar was geconcentreerd aan de verdediging van zijn koppositie begonnen. Stilletjes en licht gespannen kwam hij in vrijetijdskledij de speelzaal binnen waar hij zich voor zijn partij tegen Karpov nog vol bravoure en keurig in het pak had gemeld. Svidler had zich voorgenomen om tegen Van Wely geen gekke dingen te doen. Hij voelde zich te slecht in vorm om in taktische verwikkelingen blind op zijn kompas te varen. Zoveel mogelijk zou hij de eerste zet spelen die zich in zijn hoofd zou aandienen.

Gewoontegetrouw had Svidler een tekst van Bob Dylan bovenaan zijn notatiebiljet gezet. Dit keer waren dat heel toepasselijk enkele strofen uit Don't think twice. Wat het juiste recept bleek voor de ene schaker, was dat zeker niet voor de andere.

Svidler voelde zich maar één gedachte lang aangetrokken tot een aanlokkelijke offerwending die in de perskamer ook door David Bronstein was aangegeven. Terecht zag hij ervan af, zoals de analyse achteraf uitwees. Weinig zetten later had Van Wely, zoals gezegd, er wel goed aan gedaan om twee keer na te denken over de diepere mogelijkheden van zijn stelling.

Toch was het leed dat Van Wely overkwam nietig vergeleken bij de teleurstelling die Jeroen Piket te verwerken kreeg. Na vijftien ijzersterke zetten twijfelde niemand er aan dat Piket ging winnen van Emil Sutovsky en verder op zou schuiven in de top van de ranglijst. Sutovsky, die in 1991 vanuit zijn geboorteplaats Bakoe naar Israël emigreerde, kwam als de grote onbekende naar Tilburg. De 19-jarige Sutovsky praat graag veel en hard en als het kan het liefst in het Duits of Amerikaans.

Als schaker vertoont Sutovsky typisch Russische trekjes. Niet alleen omdat hij een nijvere werker is, maar ook omdat zijn gedrag aan het bord bestaat uit het vervelendste wat de Russische schaakschool in de loop der decennia bedacht heeft. Je eigen stukken rechtzetten als je niet aan zet bent, remise aanbieden wanneer dat niet mag, je tegenstander eindeloos aanstaren, je drankje in honderd zuigelingenslokjes opdrinken: Sutovsky beheerst het allemaal. Naast deze voorstelling moest Piket ook nog berusten in een remise na een huizenhoog gewonnen stand.

Die frustratie werd er bij de eerste tijdcontrole niet minder op. In een op het oog hopeloze stand speelde Sutovsky nog snel een zet die Piket voor een lastig dilemma plaatste. Na lang nadenken besloot hij tot een ingenieus dameoffer dat geforceerd tot winst leek te leiden.

De praktijk was anders. Diverse grootmeesters, inclusief Karpov, stortten zich in de perskamer op de fascinerende problematiek. Van uiterst optimistisch werden de geluiden steeds pessimistischer en uiteindelijk moest Piket berusten in een erg schrale remise.

Het succes van de dag was weggelegd voor Boris Gelfand die ten koste van Aleksei Sjirov oprukte naar de ongedeelde eerste plaats. Sjirov vertelde voor de partij dat zijn nederlaag tegen Van Wely zijn zelfvertrouwen niet beschadigd had. Alleen was er niets meer van voorbereiden gekomen. Tot vier uur 's nachts had hij in de roman De Gebroeders Karamazov liggen lezen. 's Ochtends was hij verder gegaan tot het tijd was om te gaan schaken.

De minder gangbare openingszetten waarmee hij ter compensatie de voorbereiding van Gelfand probeerde te neutraliseren, sorteerden weinig effect. Gelfand, die vandaag het sleutelduel tegen Van Wely speelt, beleefde een gemakkelijke middag die eindigde met zijn lang voorspelde winst.