Oliver Twist als afwisselend ballet

Voorstelling: Oliver Twist door Introdans Ensemble voor de Jeugd. Choreografie: Josette Baïz. Gezien: 20/10 Schouwburg Arnhem. Daarna: 22/10 Nijmegen, 23/10 Eindhoven. Verder: Tournee t/m 26/1.

In de regio Arnhem/Nijmegen vindt tot en met 25 oktober de tweede aflevering plaats van het internationale kinderfestival DeBuut. Hierin worden toneel, dans, muziek, circus, literatuur en beeldende kunst op een aantrekkelijke manier gepresenteerd aan jongeren. In Arnhem begon de week met een workshop over en de première van Oliver Twist. Deze familievoorstelling van Introdans Ensemble voor de Jeugd is een onderdeel van de viering van het 25-jarig bestaan van het gezelschap. Door dit kader kon er worden uitgepakt, met als resultaat een elegante, kunstzinnige produktie.

Markant is, dat de artistieke kern van Oliver Twist geheel uit Frankrijk komt. De choreografie is van Josette Baïz. Zij is hier bekend door Les Typhons, een demonisch sprookje voor jongeren, gemaakt bij De Nieuwe Dansgroep voor het Holland Festival 1991. Ook met haar eigen Compagnie le Groupe Grenade maakt zij jeugdprodukties. Les Edmunds componeerde muziek die sterk doet denken aan de stemmetjes en de geluiden uit cartoons en tekenfilms.

Philippe Guillotel ontwierp adembenemende kostuums die enerzijds verwijzen naar het begin van de 19de eeuw waarin het verhaal zich afspeelt, maar die anderzijds door het karikaturale karakter een grote theatrale kracht hebben. (In 1992 tekende Guillotel voor de fantastische kostuums bij de opening en sluiting van de Olympische Winterspelen in Albertville.) Dan zijn er nog de effectieve achtergrondprojecties en de doeltreffende requisieten van Jeanne Vallauri, aangevuld met het fantasierijke lichtontwerp van Dominique Drillot. Dit team tilt Oliver Twist ver boven het gemiddelde aanbod van jeugddansprodukties uit.

De ongepubliceerde roman Oliver Twist verscheen vanaf januari 1837 als wekelijks feuilleton in Bentley's Miscellany, waarvan Charles Dickens de hoofdredacteur was. De hierin beschreven lotgevallen van het weesjongetje Oliver is louter kommer en kwel. Veel vrolijker gaat het toe in de musical Oliver! van Lional Bart, die op 30 juni 1960 zijn première beleefde in Londen en drie jaar in Rotterdam. Hierin is Oliver geen stakker maar is een slimme rakker, die best het 'fijne vak' van zakkenrollen wil leren.

In haar versie grijpt Baïz weer terug naar het oorspronkelijke verhaal. Oliver, als gast gedanst door Hilde Machtelinckx, is een machteloos slachtoffer van de omstandigheden. De knaap wordt verkocht door het weeshuis, uitgebuit door de begrafenisondernemer en misbruikt door de schurk Fagin: door Ton Wiggers uitgebeeld als een Shylock-achtige figuur. Olivers enige houvast is zijn vriendje Dick, alternerend gedanst door de prille Patricia van Deutekom en Monica van Gessel, een aardig echtpaar en een deftige heer die hem later zal adopteren. Tot slot wint het goede (de saaie bourgoisie) het van het kwade (de kleurrijke onderklasse).

Baïz vertaalt het verhaal in beweging zonder in cliché's te vervallen, terwijl de abstracte dans toch duidelijk maakt wat zich afspeelt. Haar choreografie is helder, afwisselend en levendig. Met evenveel gemak behandelt zij een droefgeestige solo voor de hoofdrol, agressieve groepsdansen in de kroeg of duetten waarin de sfeer afhankelijk is van de karakters van de personages. Haar bewegingsidioom is vindingrijk met een absurdistische toets, maar nooit gemakzuchtig.

Zondagmiddag tijdens de première stonden de dansers 'op scherp', zoals dat tegenwoordig heet. Ook de zeer jonge leerlingen van de vooropleiding dans van de Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, die alle kinderrollen voor hun rekening nemen, genoten zichtbaar van deze unieke gelegenheid. Met hun enthousiasme stalen zij mijn hart.