Japanse LDP wint verkiezingen met zeer lage opkomst

TOKIO, 21 OKT. De Liberaal-Democratische Partij (LDP) van premier Ryutaro Hashimoto heeft gisteren de Japanse parlementsverkiezingen gewonnen, maar geen absolute meerderheid behaald. De verkiezingsopkomst was met 59,6 procent de laagste sinds 1945.

De LDP haalde ruim eenderde van de stemmen binnen en wist het aantal zetels van 211 naar 239 uit te breiden, maar de absolute meerderheid die in 1993 verloren ging bleef buiten bereik. Het nieuwe Lagerhuis telt 500 leden en is door een nieuw kiessysteem iets kleiner dan het vorige parlement, dat 511 leden telde.

Premier Hashimoto had zich het terugveroveren van de absolute meerderheid ten doel gesteld, maar moest vannacht tandenknarsend toekijken hoe de teller net onder de cruciale 250 zetels tot stilstand kwam. Wel won Hashimoto van zijn grote rivaal, Ichiro Ozawa. Ook Ozawa's Shinshinto streefde naar een meerderheid maar moest met een daling van 160 naar 156 zetels genoegen nemen. De strijd tussen Hashimoto en zijn aartsvijand Ichiro Ozawa heeft het gezicht van deze verkiezingen bepaald. De vraag is nu of de Shinshinto wegens het verlies niet uit elkaar zal splijten. Tien fractieleden besloten gisteravond al de partij te verlaten.

De sociaal-democraten (SDP) en de Sakigake, de huidige coalitiepartners van Hashimoto's LDP, werden vannacht gedecimeerd tot respectievelijk 15 en 2 zetels. Veel parlementariërs van deze twee partijen zijn voor de verkiezingen al overgestapt naar de nieuwe Democratische Partij (DP), die gisteren met 52 zetels naar verwachting scoorde.

Het enige dat lijkt vast te staan is dat Hashimoto opnieuw premier wordt van een coalitiekabinet. Hashimoto wilde vandaag geen enkele uitspraak doen over de samenstelling van een nieuwe coalitie en zei slechts dat hij “geen verschillen wil benadrukken” omdat de “wil om samen te werken” belangrijker is. Later vandaag zou Hashimoto het eerste overleg hebben met de leiders van de huidige partners, SDP en Sakigake. Gisteravond was Koichi Kato, secretaris-generaal van de LDP, specifieker over de toekomstige samenwerking. Hij zei: “We zullen onderhandelingen aangaan met de SDP, Sakigake en de DP.”

De vorming van een werkbare meerderheid zal lastig zijn omdat de machtsverhoudingen in het nieuwgekozen Lagerhuis en het Hogerhuis geheel verschillend zijn.

Pag.4: Verkiezing premier pas volgende maand

Coalitiepartner SDP is gedecimeerd in het Lagerhuis: van 63 zetels bij de vorige verkiezingen naar 15 zetels nu. Maar de SDP is nog wel sterk vertegenwoordigd in het Hogerhuis. Daarentegen zijn de nieuwe Democraten redelijk sterk in het Lagerhuis, maar ze kunnen de LDP niet aan een meerderheid helpen in het Hogerhuis. Een geheel andere mogelijkheid ontstaat er voor Hashimoto als meer leden van de Shinshinto besluiten hun partij de rug toe te keren en een gesprek aan zouden willen gaan met de LDP. Veel Shinshinto-leden zijn afkomstig uit de LDP en zouden uit teleurstelling over de huidige vooruitzichten voor Shinshinto wellicht willen terugkeren.

Wegens de noodzakelijke onderhandelingen tussen de partijen en een druk programma voor de demissionaire premier zal de verkiezing van een nieuwe premier in het parlement naar verwachting pas begin volgende maand plaatshebben.

Naast de LDP kunnen ook de communisten zich als winnaar van de verkiezingen beschouwen. De partij zag haar zetelaantal groeien van 15 naar 26. Nadat de SDP zich drie jaar terug tot regeringsdeelname heeft laten verleiden, zijn de communisten de enige overgebleven oppositiepartij die principieel samenwerking met anderen weigert. De communisten hangen nog steeds standpunten aan die de SDP destijds heeft moeten opgeven, zoals het verzet tegen het leger.

De kiezers blijken verdeelder te zijn dan de uitslag op het eerste gezicht doet vermoeden. In het nieuwe kiessysteem zijn 300 parlementszetels bevochten in evenzoveel kiesdistricten. Hier sloeg de LDP haar grote slag en behaalde 169 zetels, meer dan de helft. Hieruit blijkt vooral dat de individuele LDP-kandidaten traditiegetrouw hun stemmenwerving en steungroepen goed hadden georganiseerd.

De kiezers konden naast deze stem op een lokale kandidaat, ook een stem op een partij uitbrengen voor de verdeling van de overige 200 zetels via representatieve lijsten. De kiezers lijken een 'verdeel-en-heers' tactiek te hebben toegepast. Uit onderzoek van de krant Asahi blijkt dat velen hun stemmen hebben verdeeld. Bij de stemming voor lokale kandidaten scoorde de LDP bijvoorbeeld 38 procent, maar bij representatieve lijsten kwam ze niet hoger dan de Shinshinto, beiden rond de 30 procent.