Amerikaans bedrijf wil bijprodukt tritium voor kernwapens produceren; Plan verkoop plutonium van Kalkar

ROTTERDAM, 21 OKT. De eigenaar van de nooit in gebruik genomen snelle kweekreacor van Kalkar onderhandelt met de Amerikaanse onderneming ANMS over overdracht van de totale kerninhoud van de reactor. ANMS hoopt het plutonium tezijnertijd te verbranden in een oude Amerikaanse kweekreactor en daarbij tegelijk tritium voor kernwapens te produceren.

Dat blijkt uit stukken die een voormalige werknemer van ANMS aan Greenpeace overhandigde. Er is uitdrukkelijk sprake van een ontwerp-contract tussen de Schnell-Brüter Kernkraftwerkgesellschaft (SBK) in Essen, de eigenaar van 'Kalkar' die de mislukte activiteit afwikkelt, en Advanced Nuclear & Medical Systems in Richland, Washington, voor de overdracht van alle 205 Kalkar-brandstofstaven met een vergoeding van maximaal 35,8 miljoen dollar op de koop toe. Het ontwerp-contract is gedagtekend 24 september 1996. Aanvullende correspondentie verwijst naar verdere contacten op 7, 8 en 9 oktober.

De Nederlandse Samenwerkende Elektriciteits Produktiebedrijven (SEP), die voor 15 procent participeerde in Kalkar, erkent het bestaan van deonderhandelingen maar onderstreept het voorlopige karakter. “Je kunt niet onderhandelen zonder iets op papier te zetten. Uiteindelijk zal altijd de vergadering van aandeelhouders zijn goedkeuring moeten geven. Bovendien zijn er meer partijen die het contract kunnen blokkeren, zoals de Nederlandse regering, Euratom en het Amerikaanse minsterie van energie. Als waar zou zijn dat ANMR met hulp van het plutonium tritium voor Amerikaanse kernwapens gaat bereiden dan is dat waarschijnlijk voldoende gegeven om de onderhandelingen te beëindigen.”

Minister Wijers heeft laten weten de onderhandelingen te beschouwen als een aangelegenheid die alleen Duitsland en de VS aangaat. Bovendien zouden contractuele afspraken verbieden dat het Kalkar-plutonium voor militaire toepassing wordt aangewend.

Dat is ook niet de directe opzet van ANMS. ANMS vertegenwoordigt een consortium dat met het Amerikaanse ministerie van energie DOE overlegt over overname en her-ingebruikneming van een oude natriumgekoelde kweekreactor van 400 megawatt in Hanford (Washington). DOE is eigenaar van deze zogeheten Fast Flux Test Facility die in 1982 in gebruik ging en in 1993 werd gesloten en sindsdien in 'stand-by' positie staat.

Het ANM-consortium poogt de reactor van DOE over te nemen om er zowel plutonium mee te verbranden als tritium mee te produceren in het kader van een programa dat DOE eind vorig jaar startte.

Het consortium heeft berekend 1,5 kilo tritium per jaar te kunnen bereiden, later zouden ook isotopen voor medische toepassing geproduceerd kunnen worden. Eind vorig jaar toetste DOE de interesse van de Amerikaanse civiele kerncentrales voor de verwerking van overtollig militair plutonium via zogeheten MOX-brandstof en/of de produktie van tritium voor kernkoppen. DOE beheert traditioneel de produktie van kernwapens en ziet zich geconfronteerd met de sluiting van een aantal oude tritium-produktiereactoren.

Tritium is een niet stabiele zware vorm van waterstof die vooral wordt gebruikt in 'booster-bommen', dat zijn splijtingsbommen die hun opbrengst verhogen met een fusie van deuterium en tritium.

Tritium vervalt met een halfwaardetijd van 12 jaar en moet daarom voortdurend worden ververst.

DOE wil tritium voortaan vooral met hulp van een deeltjesversneller produceren maar doet tegelijk een beroep op civiele reactoren die de neutronenopbrengst van hun normale splijtingsreacties kunnen gebruiken om de isotoop lithium-6 in tritium om te zetten.

Op de oproep van DOE is door enige tientallen ondernemingen gereageerd, niet alleen Amerikaanse (waaronder ANMS) maar ook het Franse Cogema, het Britse BNFL en Belgonucleair. DOE zal de MOX-brandstofstaven waarschijnlijk niet zelf produceren maar daarvoor een beroep doen op Europese expertise (onder meer bij BNFL en Cogema). Sinds maart van dit jaar wordt door Amerikaanse actiegroepen geprotesteerd tegen de dreigende vermenging van civiele en militaire nuclaire activiteiten.