Voorwaarden bij onderzoek val Srebrenica

DEN HAAG, 18 OKT. Het onderzoek van het Rijksinstuut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD) naar de val van Srebrenica is onderworpen aan strikte beperkingen. De toegang tot sommige bronnen kan worden geweigerd en niet alle bronnen mogen in een publicatie zonder meer worden genoemd.

Met deze restricties bereikte het kabinet gisteren overeenstemming over de onderzoeksopdracht aan het RIOD. Over de voorwaarden waaronder het RIOD onderzoek mocht doen, bestond eerder verschil van mening tussen de ministers van buitenlandse zaken en defensie. Het RIOD-onderzoek komt in de plaats van een internationale onderzoek naar de val van Srebrenica, de door Nederlandse VN-soldaten bewaakte moslim-enclave die op 11 juli 1995 door Bosnische Serviërs werd veroverd. Enkele permanente leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties hebben de Nederlandse regering laten weten tegen zo'n onderzoek te zijn.

In een brief aan de Tweede Kamer schrijven de ministers van Buitenlandse Zaken, Defensie en Onderwijs - onder wie het RIOD valt - “in uitzonderlijke gevallen” toegang tot bronnen te zullen weigeren. Dat gebeurt wanneer de NAVO of de VN geen toestemming geven voor het gebruik van 'internationale documenten' die in Nederlands bezit zijn. Maar ook 'nationale documenten' kunnen voor het RIOD gesloten blijven als het kabinet vindt dat “het gewicht van het belang dit dwingend voorschrijft”. Dat kan bijvoorbeeld op grond van bestaande geheimhoudingsplichten of als openbaarmaking de staatsveiligheid zou schaden. Het kabinet zegt ernaar te streven “zoveel mogelijk informatie toegankelijk te maken”.

Het RIOD gaat “historisch-wetenschappelijk onderzoek” doen naar de omstandigheden en gebeurtenissen die vorig jaar hebben geleid tot de val van Screbrenica. Minister Ritzen zei gisteren dat het onderzoek uitdrukkelijk niet bedoeld is om “schuldigen aan te wijzen”. Premier Kok erkende dat “het heel moeilijk zal zijn bevredigende antwoorden op alle vragen te vinden”.

De oppositie in de Tweede Kamer vindt de opdracht aan het RIOD te beperkt. CDA'er Hillen noemt het 'idioot' dat in het eindrapport sommige bronnen geheim moeten blijven en zegt niet te begrijpen dat het RIOD deze beperking accepteert. Sipkes (GroenLinks) spreekt van “een Lubberiaans compromis”. Het kabinet wil aan één kant zoveel mogelijk openheid, maar legt tegelijkertijd “via een achterdeurtje van geheimhouding” zware beperkingen op aan het RIOD, aldus het Kamerlid. Zowel CDA als GroenLinks zal volgende week om een debat vragen over het 'Srebrenica-rapport'.

Het kabinet zal toetsen of het RIOD op juiste wijze met zijn bronnen is omgegaan, maar zal publicatie van het Srebrenica-rapport in geen geval verbieden. Bij verschil van mening zal een commissie uit de Raad van State een bindend advies uitbrengen.