Stakingen

FRANKRIJK ZIT gevangen tussen zichzelf en Europa. De regering probeert uit alle macht het overheidstekort onder de norm van het verdrag van Maastricht te persen, zodat Frankrijk zich kan kwalificeren voor deelname aan de gemeenschappelijke Europese munt. Maar grote delen van het land verzetten zich en de Fransen worstelen met het kille klimaat van veranderingen.

Deze week hielden de vakbonden van de publieke sector een opwarmingsoefening. Het openbaar vervoer stond stil, de scholen waren dicht en volgende maand gaan de acties verder. Met stakingen ontkomt Frankrijk niet aan de keuze voor integratie in Europa. Frankrijk wil, om een veelheid van verstandige redenen, absoluut meedoen in de voorhoede van de Economische en Monetaire Unie.

De redenering van Philippe Séguin, de leider van de gaullisten in het parlement, luidt dat Frankrijk in de vorm van economische stagnatie en werkloosheid opdraait voor de kosten van de Duitse eenwording van 1990. Dat is versluierend. Niet alleen hield Frankrijk een door Duitsland gewenste muntaanpassing na de Duitse vereniging tegen en is het rente-effect van de eenwording inmiddels uitgewerkt, maar ook blijven de tekortkomingen van de Franse economische structuur aldus buiten beeld. En die zijn omvangrijk. Zoals de staatsbedrijven en -banken die chronische verliezen lijden waarvoor de overheid steeds meer miljarden moet bijpassen. Of de uitgestelde aanpassingen van de nationale defensie-industrie aan de veranderde internationale verhoudingen. De opeenstapeling van verworven rechten in de overheidssector, de pensioenregelingen en belastingvrijstellingen.

Tot begin jaren negentig voerde Frankrijk een verantwoord begrotingsbeleid. De tekorten zijn pas de laatste jaren zo sterk opgelopen. Terwijl vroeger de oplossing voor economische problemen gezocht werd in devaluaties van de franc, is die weg met de bekering tot de 'franc fort' afgesneden. Dan moeten de aanpassingen elders in de economie plaatshebben. De oproep van enkele grote Franse (en Duitse) industriëlen, afgelopen zaterdag in Le Monde, om toch vooral de koers van de D-mark/franc en straks de euro te devalueren ten behoeve van de economische groei, mist dan ook de kern van het probleem. Dat is de marktliberalisatie van de grote Europese economieën.

Gemakkelijk is dat niet en Frankrijk verkeert nu al tijden in een stemming van maatschappelijke malaise. Het groei-bevorderende effect van structurele aanpassingen - zie: Nederland - wordt vooralsnog overschaduwd door de hoge werkloosheidscijfers.

ZO'N ALGEMEEN gevoel van somberheid kan zich vertalen in politieke onvrede over 'Europa', zoals afgelopen week bleek bij de verkiezingen in Oostenrijk, waar de extreem-rechtse anti-Europese protestpartij Freiheitliche sterk won. In Frankrijk kiest het protest vooralsnog de straat en staat de regering-Juppé voor de immense taak om de onvrede te kanaliseren. De ruimte daarvoor is beperkt en de Franse regering zal de stakingen over zich heen moeten laten komen in de overtuiging dat het binnen afzienbare tijd beter gaat.