Klodder spuug zet honkbal als familiesport in VS onder druk

De bezoekersaantallen stagneren, de fans klagen, en vergeleken met Babe Ruth zijn de honkballers van nu verwende, overbetaalde heethoofden. Amerika's nationale sport is de staking van 1994 nog niet te boven.

NEW YORK, 19 OKT. De bekroning van het jaarlijkse honkbalseizoen staat in de Verenigde Staten voor de deur. Vandaag beginnen de World Series tussen de New York Yankees en de Atlanta Braves. Hoewel volgens kenners steeds beter honkbal wordt gespeeld, stagneren de bezoekersaantallen. Nog altijd zijn er 6,4 procent minder toeschouwers dan voor de staking van het afgebroken, mislukte seizoen 1994.

De fans klagen over te hoge toegangsprijzen, te dure consumpties in de stadions en onveiligheid in de omgeving van de stadions. Hoe kan honkbal nog een familiesport zijn, schreven de kranten, als Roberto Alomar een scheidsrechter in het gezicht spuugt en vervolgens door mag spelen? Alomar spoog in de laatste wedstrijd van het gewone seizoen en hoewel zijn team, de Baltimore Orioles, verder ging in de play-offs gaat Alomars straf pas in bij het begin van het volgende seizoen. De spelregels bepalen dat een speler niet tijdens de play-offs of de World Series straf hoeft uit te zitten voor overtredingen eerder in het seizoen.

Honkbal blijft echter de nationale sport in de Verenigde Staten. Wie geen honkbal kent, kent de VS niet, verzekeren Amerikanen buitenlanders altijd. Volgens de kenners zijn de beste wedstrijden die waarin een van de partijen slechts één punt scoort, maar die uren duren. Dat zijn namelijk de wedstrijden waarin de beste werpers optreden. Zij zijn goud waard en zij hebben de hoogste inkomens.

Een wedstrijd van negen innings duurt al gauw drie uur en met de commerciële onderbrekingen voor televisie loopt dat al gauw uit. Als de teams gelijk eindigen gaan de wedstrijden verder. In principe kunnen ze uitlopen tot vijf of zes uur. Dat is echter een zeldzaamheid omdat de werpers moe worden en niet meer mogen terugkomen nadat ze zijn gewisseld. Maar een tijdslimiet is er niet. Net zoals vroeger bij tennis zonder tiebreaks kan de partij eindeloos doorgaan.

Hoezo saai? Er zijn toch nog altijd de statistieken. Als twee fans elkaar ontmoeten en willen weten wat ze aan elkaar hebben, beginnen ze statistieken te spuien. Het is bijvoorbeeld interessant om te weten dat de Baltimore Orioles dit jaar in het reguliere seizoen 257 home-runs liepen en het oude record van de New York Yankees uit 1961 hebben gebroken. Paul Molitor van de Minnesota Twins werd de 21ste speler die 3.000 slagen maakte in zijn loopbaan en was de eerste die dat deed in een seizoen waarin hij 200 keer sloeg.

Er gebeurden meer opmerkelijke dingen dit jaar. Albert Belle, de slagman bij de Cleveland Indians die al zijn homerunballen verzamelt, vroeg een fan op 29 mei of hij zijn bal kon terugkrijgen. De fan eiste daarvoor in ruil een gesigneerde bal. Die toon beviel Belle niet en hij weigerde. Een andere fan op de tribune was de voormalige president Jimmy Carter. Tijdens een wedstrijd van de Braves en de Padres ving Carter een foutbal.

Dat zijn de weetjes waar toekomstige generaties van zullen smullen, te oordelen naar wat de huidige fans van het verleden weten. Toch heeft honkbal in de VS iets van wat voetbal in Nederland heeft: er is een nationaal geheugen waarin belangrijke gebeurtenissen en het imago van de sport liggen opgeslagen. Yogi Berra, Babe Ruth en Mickey Mantle belichamen de Amerikaanse honkbalsport. In de ogen van veel honkballiefhebbers zijn de huidige spelers verwende, overbetaalde heethoofden. Een andere overeenkomst met voetbal: honkbal was in de VS vroeger een sport van blanken, de sterren waren blank. Dat is al lang niet meer zo.

Dat het oude homerunrecord van de Yankees is gebroken door de Orioles geldt als een van de belangrijkste mijlpalen van dit honkbaljaar. De Yankees mochten wraak nemen en namen die kans ook door de Orioles te kloppen in de play-offs. Daarbij deed zich weer een ander opmerkelijk incident voor. Een twaalfjarige jongen in het publiek boog zich voorover en greep een bal van de Yankees die in het achterveld tegen de schutting dreigde te komen. Hij volleyde de bal omhoog en een man naast hem ving hem op. De scheidsrechter concludeerde dat de bal de tribune ingegaan was en noteerde een homerun voor de Yankees. Protesteren hielp niet en van de toezegging dat de arbiters de videobeelden nog eens zouden bekijken is niets meer vernomen.

De twaalfjarige Jeff Mayer was overigens op slag een held. Hij mocht met zijn familie in het chique Plaza Hotel logeren en kwam in alle televisieshows. Zijn jeugdcoach bromde dat Jeff de bal zelf had moeten vangen. Opvallend genoeg vond 77 procent van de New-Yorkers dat hij zich ongeoorloofd met het spel had bemoeid. Niettemin wonnen de Yankees door de homerun de wedstrijd met 5-4 en versloegen zij Baltimore na vijf wedstrijden met 4-1. De Yankees eindigen dit jaar voor het eerst sinds vijftien jaar in de World Series.

Bescheiden als ze zijn noemen de Amerikanen de finale tussen de kampioenen van de National en de American League het wereldkampioenschap. De tegenstander van de Yankees is de regerend 'wereldkampioen' de Atlanta Braves, de club van Ted Turner. De Braves staan bekend om hun goede werpers en daar lijkt veel in het moderne honkbal vanaf te hangen. Merkwaardig genoeg hanteren de twee competities die in het land worden gespeeld verschillende regels. In de National League in het westen van het land is de werper onderdeel van de slagorde, terwijl in het oosten, in de American League, de werper niet noodzakelijk een slagbeurt heeft. De honkballers in het oosten kunnen zich de luxe permitteren van een goede werper die niet hoeft te slaan.

In de World Series komen de kampioenen uit beide competities tegen elkaar uit. Welke regels gelden dan? Ook dat is goed geregeld want de teams moeten zich op elkaars veld aanpassen aan de daar heersende gewoontes. De Yankees, die zich zondag al kampioen mochten noemen van de American League, zijn dan ook hard aan het oefenen met hun werpers omdat die straks in de World Series ook met de knuppel moeten zwaaien. Zijn ze daarmee in het nadeel? Dat is altijd maar afwachten. De Yankees danken hun bijnaam - de Bronx Bombers - aan de goede slagmannen die ze in de regel hebben. De World Series gaan om vier gewonnen wedstrijden dus over uiterlijk acht dagen is de strijd beslist.