Hotelbouw in park verdeelt Nijmegen

NIJMEGEN, 19 OKT. Kalm en bedaard golft de nazomer door het Nijmeegse Valkhofpark, één van de oudste stadsparken van Nederland. Een drietal scholieren zit op een bankje, een kersvers echtpaar laat trouwfoto's nemen met op de achtergrond de Barbarossaruïne, overblijfselen van de Sint Maartenskapel uit 1155. Zo gaat het al decennia in het park, en zo moet het vooral ook blijven, vindt het Platform tot behoud van het Valkhofpark.

Gistermiddag trad het platform, waarin 25 Nijmeegse organisaties en instellingen zijn verenigd, voor het eerst naar buiten om zich teweer te stellen tegen vergevorderde plannen om de Valkhofburcht te herbouwen. In juni heeft een krappe meerderheid van de Nijmeegse gemeenteraad de zogeheten Valkhofvereniging toestemming gegeven de tufstenen burcht, waartoe de Barbarossaruïne behoorde, te herbouwen. De nieuwe burcht moet onderdak bieden aan een hotel- en congrescentrum, met ruimtes voor cafés, terrassen en winkels.

Het platform gruwt van deze plannen. Een commercieel pretpark zal het worden, vrezen de leden. Het Valkhof is een splijtzwam, die Nijmegen tot op het bot verdeelt. Een referendum deze zomer onder duizend Nijmegenaren liet zien dat de meningen precies waren verdeeld: de helft is voor en de helft is tegen herbouw.

De burcht (uit 1150) bood onderdak aan historische figuren als Philips II en tal van Gelderse hertogen en graven. In 1797 besloot het provinciebestuur van Gelre tot sloop, omdat men niet kon voldoen aan de financiële verplichtingen van de toentertijd heersende Fransen. Sloop bood uitkomst; de tufstenen waren goud waard: 90.400 gulden, omgerekend naar de huidige prijs 30 tot 35 miljoen gulden.

Na de sloop werd het Valkhof ingericht als openbaar toegankelijk park, en zo moet het dus blijven, vindt het platform. “Het park biedt groen, ruimte en rust. En daarvan zijn er niet zoveel plekken in Nijmegen”, aldus W. van Eck van het platform. Wethouder Wellen (cultuur) kreeg een kleine zesduizend handtekeningen van Nijmegenaren die fel tegen herbouw zijn.

Het platform wil het park restaureren zoals het aan het einde van de achttiende eeuw door tuinarchitect J. Zocher senior werd ingericht. Er zijn eeuwenoude bomen en bosschages, die onderdak bieden aan vleermuizen, boomklevers en marterachtigen. Bovendien staat er de Sint Nicolaaskapel (uit ongeveer 1030); een achthoekige kern met twee verdiepingen. De huidige vorm dateert uit 1400.

Het platform wil er alles aan doen om te voorkomen dat de Valkhofvereniging de plannen omzet in daadwerkelijke herbouw. Een comité van aanbeveling wordt geformeerd, bezwaarschriften worden ingediend en inspraakprocedures gevolgd. Daarnaast komen er debatten en acties, waaronder een jaarlijkse protest-picknick op 14 juli. “De dag dat de Bastille werd bestormd. Die werd nooit meer herbouwd, zoals de burcht ook nooit herbouwd moet worden”.

Van Eck vertrouwt er op dat “de gemeenteraad dit appèl niet naast zich neer zal leggen en op het besluit zal terugkomen”. En als de raad vasthoudt aan het principebesluit? Dan zal het platform zich richten op de instanties die de herbouw kunnen tegengaan, zoals de Rijksdienst voor de Monumentenzorg (het Valkhof is zowel een gemeentelijk als een rijksmonument) en Raad van State, zegt Van Eck.

De trouwfotosessie is intussen afgerond. Vanuit het park is er een schitterend vergezicht over de Waal. Op een balustrade staat een spreuk: Quem dabis haec possit qui dare cuncta locum? Alsof Van Eck het zelf heeft geschreven: “Weet gij mij een plaats te noemen die op zoveel schoons kan roemen?