Peilingen beloven LDP zege in Japan

TOKIO, 18 OKT. Als het aan de opiniepeilingen ligt kan de Japanse premier Ryutaro Hashimoto zondag zeker zijn van de overwinning van zijn Liberaal Democratische Partij (LDP) in de verkiezingen voor het Lagerhuis. De grote vraag die de peilingen echter openlaten is: zal zijn partij de absolute meerderheid weten te heroveren die bij de verkiezingen in 1993 verloren ging?

Het grote thema van deze verkiezingen is dat Japan moet worden 'hervormd'. De redenen daarvoor liggen in de economische malaise waarin Japan de afgelopen jaren is terecht gekomen en in het gegeven dat de LDP haar absolute meerderheid in 1993 verloor aan nieuwe partijen die juist hervormingen beloofden. De LDP was destijds in enkele schandalen verzeild geraakt, waarna een aantal politici uit de partij wegliep en van haar aangetaste imago gebruik maakte om de kiezer een nieuwe wind te beloven. Nu doet ook de LDP hieraan mee en verschijnt premier Hashimoto in reclamespotjes op de televisie om de 'Nieuwe LDP' aan te kondigen. Het is als een wasmiddelenreclame, gepresenteerd door de zelfbewust overkomende premier die, zorgvuldig gekapt met veel brillantine in het haar, het goed doet bij de vrouwelijke kiezers.

'Hervorming' van het land is een verplicht nummer voor elke politicus. Zowel de LDP als de oppositiepartij Shinshinto stellen een verkleining van de rol van de overheid voor via een vermindering van het aantal ministeries. Nu de jaren van economische groei onder bureaucratisch leiderschap definitief voorbij lijken, zou de economie weer op gang moeten worden gebracht door het bedrijfsleven meer vrijheid te geven.

De huidige oppositiepartij Shinshinto is voortgekomen uit de groep ontevredenen die in 1993 voor korte tijd de macht aan de LDP wist te ontfutselen. Maar de partij lijkt bij deze verkiezingen geen werkelijke bedreiging voor de LDP te worden. De Shinshinto wordt sinds een jaar voorgezeten door de weinig populaire Ichiro Ozawa, die aanvankelijk achter de schermen de partijmacht in handen hield. In 1994 vervreemdde Ozawa de sociaal-democraten van de destijds regerende anti-LDP coalitie. De LDP bewerkstelligde een verbond met de ontevreden sociaal-democraten en wist zo - zonder dat er verkiezingen nodig waren - de regeringsmacht te heroveren. In Japan gaat de benoeming van een premier via een simpele stemming in het parlement.

Ozawa heeft de laatste weken populaire figuren, zoals een sumo-worstelaar en een tv-presentatrice die niet bepaald bekend staan om hun politieke standpunten, als kandidaten de Shinshinto binnengebracht. Het lijkt een laatste poging om te redden wat er te redden valt. Verscheidene commentatoren hebben het uiteenvallen van de partij voorspeld als zij bij de verkiezingen niet weer de regeringsmacht van de LDP weet over te nemen.

De peilingen van alle grote Japanse kranten - die elk honderdduizenden kiezers hebben ondervraagd - wijzen op winst voor de LDP en enig verlies voor de Shinshinto. Na deze partijen komt op derde positie een nieuwe partij, de Democratische Partij (DP). De LDP regeerde de afgelopen twee jaar in een coalitie met Sociaal-Democratische Partij (SDP) en de kleine partij Sakigake. Jonge leden van deze twee laatste partijen hebben zich nu verenigd in de nieuwe DP onder leiding van de minister van Gezondheid, Naoto Kan, en Lagerhuislid Yukio Hatoyama. Beiden waren lid van Sakigake. Sakigake en de SDP zijn door het vertrek van jonge leden tot splintergroepen gereduceerd.

Naoto Kan wijst veranderingsgezinde kiezers op zijn prestaties als minister van Gezondheid. Hij is het afgelopen jaar een harde confrontatie aangegaan met de ambtenaren van zijn ministerie, hetgeen in Japan een tamelijk zeldzame daad is voor een politicus. Naoto Kan heeft de ambtelijke muur doorbroken over zogenaamd “onvindbare” documenten in een oud schandaal. Enkele voormalige topambtenaren zijn inmiddels gearresteerd. Voortbordurend op de acties van Kan tegen zijn ambtenaren wil de Democratische Partij vooral hervormingen die de democratische controle op de activiteiten van de bureaucratie vergroten.

De nieuwe DP zou na de verkiezingen een sleutelrol kunnen gaan spelen als de LDP geen meerderheid haalt en weer een coalitie moet vormen. LDP-leider Hashimoto en Shinshinto-voorzitter Ozawa, die drie jaar geleden uit de LDP wegliep, zijn aartsvijanden en samenwerking tussen die twee lijkt onmogelijk.

De opiniepeilingen blijven vaag over de zetelaantallen die de partijen zullen halen, omdat dit jaar een nieuw, ingewikkeld kiessysteem wordt gebruikt. Driehonderd zetels zijn te winnen in een even groot aantal kiesdistricten, daarnaast is het land in elf regio's verdeeld waar in totaal 200 zetels via representatieve lijsten worden toegewezen. Elke kiezer brengt twee stemmen uit, eenmaal op een kandidaat in zijn district en eenmaal op de partij van zijn keuze voor de regionale lijst.