Onmeetbaar melodieuze liefdeslyriek

e.e. cummings: jouw ogen hebben hun stilte, 17 liefdesgedichten en een liefdesverklaring. Uit het Engelse vertaald door Peter Verstegen. Bert Bakker, 45 blz. ƒ 14,90

'Ik ben iemand die even trots als nederig beaamt dat liefde het raadsel-der-raadselen is, en dat niets meetbaars er ook maar het kleinste godvergeten beetje toe doet.' Zo presenteerde de Amerikaanse dichter e.e. cummings (1894-1962) zich in de autobiografische 'non-lectures' die hij in 1953 in Harvard uitsprak. Geen wonder dus dat uitgeverij Bert Bakker na Twintig liefdesgedichten van Neruda nu een al even amoureuze keuze uit het werk van cummings kon uitbrengen.

Toch moet jouw ogen hebben hun stilte als een klein wonder worden beschouwd. De poëzie van cummings heeft immers sinds jaar en dag de reputatie onvertaalbaar te zijn. Als geen andere dichter stoeide hij met de Engelse syntaxis, het wit, de interpunctie en de spaties tussen woorden en leestekens. Daarbij maakte hij nieuwe woorden, hakte bestaande in tweeën of drieën, of zette de betekenis op stelten met een hoogst eigenzinnige spelling. Ondanks die kunstgrepen behielden zijn verzen het melodische karakter van een populaire liedtekst. In feite zelfs maakte de eigenzinnige typografie haast elk gedicht van cummings tot een volkslibretto voor hardop-lezers.

Wie van zulke teksten goede, ten minste zo welluidende Nederlandse gedichten wil maken, moet over geslepen gereedschap beschikken. Peter Verstegen vertaalde al eerder gedichten van cummings en publiceerde een uitgebreide keuze daarvan in 1982 onder de titel Het driehoekig waarom. In jouw ogen hebben hun stilte maakt hij definitief korte metten met het sprookje dat cummings onvertaalbaar zou zijn. Een van de mooiste liefdesgedichten uit de wereldliteratuur wordt in Verstegens ogenschijnlijk simpele versie een ten minste zo ontroerend Nederlands vers:

'k hou van mijn lijf als het met jouw lijf is. Het is zo'n heel nieuw iets. Zenuwt meer en spiert beter. 'k hou van je lijf. 'k hou ervan wat het doet, 'k hou ervan hoe't. 'k voel graag je lijf met zijn wervels en botten,en de bevende -glad-stevig te en welke 'k steeds en steeds en steeds weer kussen zal, 'k hou ervan dit en dat van je te kussen, 'k hou ervan, om langzaam het, schokdons te strelen van je elektrisch bont, en wat-is-het dat over vlees komt dat uiteengaat....En grote ogen liefde-kruim, en mogelijk hou'k van het huiverend gevoel van onder mij jou zo heel nieuw

Zo'n vertaling steekt de liefdeslyriek van Gorter naar de kroon. En dit is slechts één van de achttien juweeltjes in deze tweetalige uitgave.