'Ik paste niet in hun kudde'; Lebed aanvaardt ontslag laconiek

MOSKOU, 18 OKT. Veiligheidsadviseur Aleksandr Lebed is gisteren door president Jeltsin ontslagen. Hij heeft zijn ontslag zonder protest aanvaard en aangekondigd zich voor te bereiden op de volgende presidentsverkiezingen.

In de Russische politiek is overwegend instemmend gereageerd op het vertrek van 's lands meestbesproken adviseur.

“Ik was het zwarte schaap in de kudde. Het was slechts een kwestie van tijd voordat ik zou worden ontslagen. Ik hoor niet in hun kudde”, zei Lebed gisteravond. Hij riep zijn aanhangers op kalm te blijven: “Doe niets abrupts. Wij gebruiken uitsluitend wettelijke middelen.” Lebed zal zijn “politieke machine gereedmaken voor de presidentsverkiezingen”, maar zal zijn campagne “niet beginnen zolang de president leeft”.

President Jeltsin verscheen gisteravond om zes uur op de televisie en ondertekende na zijn korte toespraak, nog steeds in beeld, het decreet waarmee hij zijn veiligheidsadviseur ontsloeg. Lebed had fouten gemaakt “die eenvoudig onaanvaardbaar zijn voor Rusland en die het schade berokkenen”, zei Jeltsin.

Het ontslag volgde op beschuldigingen, woensdag, dat Lebed bezig was aan een 'sluipende staatsgreep'. Hij zou werken aan de oprichting van een eigen leger. Hem zou steun zijn beloofd van 1.500 Tsjetsjeense strijders om de macht over te nemen. Maar Jeltsin, die zich eerder “buitengewoon bezorgd” had getoond over deze aantijgingen, zei daar in zijn toespraak niets over.

Wel verweet de president zijn adviseur een gebrek aan collegialiteit en een overmaat aan politieke ambitie. “Het lijkt wel of er een verkiezingscampagne aan de gang is.” Jeltsin is afgelopen zomer voor vier jaar herkozen maar sindsdien is hij nauwelijks aan het werk geweest. De 65-jarige leider wordt in een sanatorium voorbereid op een hartoperatie en de vraag wordt gesteld of zijn termijn wel kan uitdienen.

De president beschimpte Lebed om diens toenadering tot Aleksandr Korzjakov, de voormalige KGB-generaal die Jeltsin elf jaar lang als lijfwacht heeft gediend. Korzjakov beschikt naar verluidt over voldoende belastende informatie om menig presidentskandidaat onderuit te halen. “Nou, hij had een betere kunnen vinden”, zei Jeltsin over Lebeds nieuwe bondgenoot. “Ze zijn van hetzelfde laken een pak, twee generaals.”

Zonder in details te treden stipte de president in zijn toespraak alle ontwikkelingen aan die hebben geleid tot Lebeds vertrek. Sinds hij als verkiezingswapen tegen de communisten was binnengehaald heeft Lebed met zijn robuuste optreden onder zijn collega's veel vijanden gemaakt. Zijn populariteit onder de bevolking is juist toegenomen.

“De belangrijkste reden is dat ik twee dagen geleden de president de resultaten heb gestuurd van mijn onderzoek naar de schuldigen voor Tsjetsjenië”, zei Lebed zelf over zijn ontslag. Hij wees ook op een machtsstrijd in het Kremlin “Ik was een obstakel voor de plannen van Tsjoebais om een regentschap te vestigen. Hij wil president worden.” Lebed doelde op Anatoli Tsjoebais, de stafchef van Jeltsin die grote invloed zo hebben.

De generaal deed, zoals gebruikelijk, laconiek over wat er was gebeurd. Wel speet het hem, zei hij, dat hij nu zijn werk in Tsjetsjenië niet kon afmaken. Door zijn toedoen is deze zomer de oorlog daar tot staan gebracht.

Pagina 5: Tsjetsjenië vreest gevolgen

Een Tsjetsjeense woordvoerder vreest dat Lebeds vertrek “tragische gevolgen” zal hebben. Vandaag is in Moskou overigens gezegd dat Lebed (nog) niet is ontslagen als Tsjetsjenië-gezant van Jeltsin.

Lebed herhaalde tevens waarschuwingen, dat Rusland een “hete herfst” tegemoet gaat als de financiële problemen binnen het leger niet worden opgelost. Hij citeerde een brief van een groep officieren, die eisen voor 25 oktober hun achterstallige salarissen te ontvangen.

Tekenend voor Lebeds isolement in het Kremlin was de snelheid waarmee toonaangevende politici het ontslag toejuichten. “Wat is gebeurd was te verwachten. 's Lands topfunctionarissen waren zich er al lang van bewust dat er iets fout ging”, zei premier Tsjernomyrdin. “Het enige dat mij verbaast is hoeveel geduld de president heeft getoond.”

Afwijkend was tot nu toe alleen de reactie van Boris Nemtsov, de jonge gouverneur van Nizjni Novgorod. “Lebed heeft de president enorm geholpen, eerst met de verkiezingen, toen in Tsjetsjenië. Bovendien is zijn potentieel nog lang niet uitgeput”, aldus Nemtsov.

Lebed wordt echter niet afgeschreven. “Het is eenvoudig Lebed van zijn functie te verwijderen maar hoe verwijder je hem uit de politiek, die meer en meer op een criminele vete lijkt en mannen die doortastende beslissingen kunnen nemen hard nodig heeft”, schreef vanmorgen Izvestija.