FNV: wet bijstand geeft grote verschillen

UTRECHT, 18 OKT. Een alleenstaande ouder die maandelijks netto 1.200 gulden verdient, krijgt van de sociale dienst in Leersum een premie van honderd gulden. Vijftien kilometer verderop, in Zeist, krijgt zo iemand een premie van 270 gulden - op jaarbasis een verschil van 2040 gulden. Maar niet iedere alleenstaande ouder is in Zeist beter af. Daar krijgen alleen 'moeilijk bemiddelbaren' een premie. In Leersum komen alle uitkeringsrechtigden in aanmerking.

De Nieuwe Algemene Bijstandswet die gemeenten sinds 1 januari meer ruimte geeft voor een eigen beleid, kan tot grote verschillen leiden. Dit concludeert de vakcentrale FNV na een onderzoek bij dertig gemeenten in de provincies Utrecht en Overijssel. Het is voor het eerst dat de effecten van het gemeentelijk premiebeleid zijn onderzocht.

Volgens de nieuwe Bijstandswet kunnen gemeenten hun inwoners naast een bijstandsuitkering premies geven om hen tot werk aan te zetten. Zo zijn er toeslagen voor deeltijdwerk, scholing, vrijwilligerswerk, onaantrekkelijk werk en uitstroompremies. Niet alleen de hoogte van de premie varieert, maar ook de duur, afhankelijk van de situatie per gemeente. In Zeist is de werkloosheid het dubbele van Leersum, dus daar gelden andere afwegingen.

In tegenstelling tot voorheen mogen gemeenten nu ook bijdragen in de kosten van scholing. In Overijssel heeft de helft van de onderzochte gemeenten een toeslag voor scholingsactiviteiten. Het hoogst scoort Kampen met een maximum jaarpremie van 2.190 gulden voor een beroepsopleiding. In Losser is daarvoor slechts zeshonderd gulden beschikbaar. Deze gemeente heeft als enige een toeslag voor onaantrekkelijk werk: vijftig gulden per maand.

De FNV concludeert dat de oude simpele vrijlatingsregeling inzake bijverdiensten is vervangen door “vaak zeer complexe premieregelingen”. De verschillen zijn groot, waardoor de rechtsongelijkheid is toegenomen, aldus de FNV. De vakcentrale is voorstander van een premie deeltijdwerk voor een zo groot mogelijke groep, en een activiteitenpremie voor met name 'blijvers in de bijstand'. Dit zou dan ten koste mogen gaan van de uitstroompremies.