'Beek' is nu wel groot genoeg

In 1979 garandeerde staatsscretaris Smit-Kroes van Verkeer en Waterstaat de gemeente Ulestraten, dat nachtvluchten op vliegveld Beek verboden zouden blijven. De raad van bestuur van de luchthaven verbood nachtvluchten “behoudens indien dit om andere dan economische redenen plaatsvindt”. Het tegenovergestelde dreigt nu door het paarse kabinet te worden besloten: nachtvluchten om economische redenen.

Het verzet tegen uitbreiding van vliegveld Beek met een oost-west-baan en het toestaan van nachtvluchten komt voort uit drie overwegingen: (1) in het dichtbevolkte Zuid-Limburg (dichtheid Randstad) is voor een volwaardig vliegveld geen ruimte zonder het milieu en daarmee de gezondheid van de omwonenden ernstig te schaden; (2) de beweerde voordelen in de vorm van werkgelegenheid wegen niet op tegen deze schade en worden sterk overdreven; (3) de te investeren gelden kunnen worden ingezet op een wijze die eveneens werk oplevert en veel minder nadelen met zich brengt.

Ten eerste. Bij overvlucht van een groot vrachtvliegtuig kunnen mensen 's nachts wakker worden. Door de ongelukkige ligging van 'Beek' is de overlast per nacht- (en dag)vlucht bijna viermaal zo hoog als bij Schiphol. De voorstelling van zaken als zou de oost-west-baan een milieubaan zijn, is misleidend, omdat dit alleen geldt bij verplaatsing van het huidige verkeer van de noord-zuid-baan naar de oost-west-baan met gelijktijdige sluiting van de noord-zuid-baan. De milieubelasting in de nieuwe situatie neemt echter drastisch toe, omdat het aantal vliegbewegingen groter wordt, er dag èn nacht wordt gevlogen met onder meer zware vrachtvliegtuigen (747's) en de noord-zuid-baan open blijft.

Ten tweede. De voorstanders baseren zich voor de berekening van de werkgelegenheid onder meer op acht jaar oude gegevens, afkomstig van het vliegveld zelf. Daarbij worden arbeidsplaatsen meegeteld van bedrijven die met vliegen vanaf Beek niets van doen hebben.

De directe werkgelegenheid op het luchthavenareaal wordt met een factor drie overschat. Hetzelfde geldt mutatis mutandis voor de hieruit afgeleide indirecte werkgelegenheid. De toekomstige banengroei zal door de oost-west-baan dus veel lager uitvallen dan berekend.

De marginale economische betekenis van 'Beek' wordt bevestigd door recent onderzoek van zowel KPMG als van Booz, Allen & Hamilton. Het laatste bureau concludeert zelfs, dat een lawaaiige luchthaven een belemmering vormt voor de vestiging van nieuwe hoogwaardige bedrijvigheid. En de huidige praktijk? Beek kan geen luchthaven-gerelateerde bedrijven vinden voor bedrijvenpark Technoport. En de beoogde vakantiechartermaatschappijen willen absoluut niet van Schiphol naar Beek.

Ten derde. In Limburg is dus geen markt voor het vliegveld. Wèl bestaat behoefte aan meer bedrijventerreinen. De oplossing uit de impasse ligt voor de hand: situeer de bedrijven op de plek die voor de oost-west-baan is gereserveerd. Dat geeft milieuwinst (geen gezondheidsschade), economische winst (geen bouwbeperkingen, geen bedreiging van het toerisme, geen hachelijke exploitatie), en levert arbeidsplaatsen op. Of stop geld in infrastructuurprojecten ter voorkoming van het dreigend verkeersinfarct.

De suggestie van de Limburglobby dat 'héél Limburg' die baan wil, ligt aan scherven. Ondernemers en onafhankelijke onderzoekers zijn sceptisch; enquêtes onder de bevolking laten een verschuiving zien van steun naar meer tegenstand; de recreatie-ondernemers (Recron) wijzen uitbreiding af. Eigenlijk zijn er nog maar twee voorstanders: het vliegveld zelf en het Limburgse college van Gedeputeerde Staten. Minister De Boer staat dus niet alleen.

Sinds eind 1994 zijn op verzoek van de overheid zelf vier scenario's voor Beek bedacht. Elk nieuw scenario noemde een lager “absoluut noodzakelijk minimumaantal nachtvluchten” dan het voorgaande, maar in elk scenario blijft de exploitatie hoogst twijfelachtig. De bedoeling echter is helder: het aantal nachtvluchten zal en moet politiek acceptabel worden gemaakt, zodat de baan wordt aangelegd. Ligt hij er eenmaal dan zal onder druk van dreigende tekorten het aantal nachtvluchten alsnog worden opgeschroefd. Die salamitactiek is bij voorbaat ingebouwd.

Als slotmassage poogt paars nu de normen voor de 'nacht' te doen vervagen. De nacht kent kennelijk een 'holst' met twee 'randen'. En daarbinnen vervliegt het geluid. Kan gezond verstand ook vervliegen?