Palestijnen en Israel 'niet hier voor een romance'

In Taba begon gisteren een nieuwe onderhandelingsronde tussen Israel en de Palestijnen. Een akkoord lijkt er vooralsnog niet in te zitten.

TABA, 17 OKT. “En wat zeiden de Israeliërs! Dat ze alleen over Hebron willen praten en niet over zaken waar wij het over willen hebben! Wat denken ze wel!” De Palestijn rent snuivend van woede weer richting lift. Hij strandt in de lobby op een brede haag Duitse toeristen met video-camera's.

Met dit soort wreveligheden begon gisteravond een nieuwe ronde vredesonderhandelingen tussen de Israeliërs en Palestijnen in het Hilton-hotel in de Egyptische badplaats Taba. Het scheelde geen haar, of ze waren helemaal niet begonnen: de Israeliërs kwamen maar niet. Zij voerden besprekingen met hun premier, in Jeruzalem, zeven uur lang. De Palestijnse delegatie, die als enige op deze officiële ronde had aangedrongen omdat ze de informele besprekingen van de afgelopen week als “versplinterend ervoer”, wachtte van drie uur 's middags tot tien uur 's avonds.

Steeds kwam het bericht: de Israeliërs zijn in aantocht. En dan kwamen ze weer niet. De Amerikaanse diplomaten, die de besprekingen voorzitten, kuierden steeds rondjes om het zwembad. Een Amerikaanse toerist in zwembroek riep, wijzend op Bill Clintons roodverbrande Midden-Oosten gezant: “Hee, dat is Dennis Ross!”. Een bandje in de lobby speelde Hotel California met een elektronisch orgel. Een vermoeide Israelische journalist probeerde de zaak vergeefs wat op te vrolijken. Hij ging vlak bij een Egyptische veiligheidsman staan, hield een vinger in zijn oor alsof hij daar een mini-walkie-talkie had, en zei luid: “Eén, twee, over. Er zit een sluipschutter op het dak!” Maar zelfs dat gaf minder consternatie dan hij had gehoopt.

De Israeliërs landden gisteravond om negen uur op het vliegveld van Eilat, de Israelische badplaats op enige kilometers afstand van Taba. Zij trokken zich terug in het Princess-hotel, net aan de Israelische kant van de grens. De Palestijnse delegatie slaapt in het Hilton, de Israeliërs in het Princess - elk aan een kant van de grens. “We zijn hier niet voor een liefdesgeschiedenis” om met een Israelisch delegatielid te spreken. En de Amerikanen logeren in een derde hotel, in Israel.

Toen de Israelische onderhandelaars om tien uur 's avonds het Hilton-hotel binnenkwamen, zeiden zij dat ze het over de Israelische terugtrekking uit Hebron wilden hebben, en over niets anders. Israel wil graag vóór de Amerikaanse verkiezingen, in november, een akkoord over Hebron bereiken. Premier Netanyahu is bang dat de Amerikanen na die datum hardere druk op Israel gaan uitoefenen. Daarna hoeft president Clinton immers geen rekening meer te houden met de joodse en conservatief-christelijke stem. De Palestijnen hebben om dezelfde reden helemaal geen haast. Zij willen juist wachten tot ná de Amerikaanse verkiezingen. Eén van hun vertragingsmethoden is dat ze niet alleen Hebron willen bespreken, maar ook onderwerpen als de bouw van een vliegveld in Gaza, de economische gevolgen van de Israelische afsluiting, en een “Palestijnse” weg die Gaze met de Westelijke Jordaanoever verbindt. Volgens een Amerikaanse diplomaat is de plenaire onderhandelingsronde in Taba echter de allerbeste vertragingsmethode die de Palestijnen konden bedenken. “Twintig man om een tafel zetten is de beste manier om geen enkel probleem op te lossen.”

Rond elven, toen de toeristen zich in avondkledij richting casino begaven, kwamen de delegaties een voor een uit hun suites naar beneden. Voor elke delegatie is een aparte verdieping in het hotel gereserveerd. Eerst kwamen de Israeliërs. Zonder een woord te zeggen en afgeschermd door hun eigen veiligheidsagenten, verdwenen zij in de tv-kamer, aangrenzend aan de lobby. Vlak daarna kwamen de Palestijnen, ook keurig in pak gestoken. Dennis Ross en andere Amerikaanse diplomaten kwamen als laatsten binnen. Dat doen de Amerikanen altijd, om beide partijen de gelegenheid te geven even met elkaar te praten. Iedereen schoof aan een grote ronde tafel met een wit kleed erover. De Amerikanen zaten, net als anders, een halve meter van de tafel verwijderd. “Discrete aanwezigheid”, noemen zij dat.

Om één uur 's ochtends gingen de deuren weer open. Dennis Ross verklaarde dat dit “een goed begin” was. Een Israelische generaal zei dat hij “geloofde in goede resultaten”. Een Palestijns delegatielid repte van een “serieuze sfeer, ondanks het Israelische oponthoud”. In werkelijkheid hadden zij niet eens overeenstemming kunnen bereiken over de agenda voor vandaag en morgenochtend. De Israeliërs bleven volhouden dat de onderhandelingen vandaag in Eilat zouden worden voortgezet, “aan onze kant van de grens”. De Palestijnen hielden vast aan Taba. Daarover bakkeleiden zij tot diep in de nacht, in de suites boven. De Palestijnen trokken aan het langste eind.

Dat een doorbraak in Hebron zeker niet in Taba zal worden bereikt, bleek vanmorgen wel weer, rond elven, toen beide partijen weer aan tafel schoven. Er zaten alleen wat lagere Amerikaanse diplomaten bij, bleek om de neus van de doorwaakte nacht, waarin ze ook nog met een schuin oog naar het tv-debat tussen Bill Clinton en Bob Dole hadden geprobeerd te kijken. Dennis Ross was met de hoger geplaatste Amerikanen in alle vroegte naar Gaza gevlogen, om met PLO-leider Arafat te overleggen. Daarvandaan wilden ze naar Jeruzalem om premier Netanyahu te zien. De Amerikanen geven de hoop niet op dat een akkoord over Hebron binnen bereik is.