Musical over Sacco en Vanzetti

Voorstelling: Sacco & Vanzetti, musical van Dirk Brossé en Frank van Laecke, door het Koninklijk Ballet van Vlaanderen. Spelers: Tom van Landuyt, Hans Peter Janssens, Vera Mann, Nolle Versyp, Nand Buyl, e.a. Muziek o.l.v. Jan Huylenbroeck. Decor: Niek Kortekaas. Regie: Stijn Coninx. Gezien: 16/10 in Theater a/d Parade, Den Bosch. Tournee t/m 22/1.

“Uit verschillende groote steden komen berichten over betoogingen en ongeregeldheden naar aanleiding van de bekende executie”, schreef het gereformeerde dagblad De Standaard op 24 augustus 1927, nadat Nicola Sacco en Bartolomeo Vanzetti in Massachusetts op de elektrische stoel ter dood waren gebracht. Ze waren uitgegroeid tot linkse martelaren voor wie overal ter wereld vergeefs werd gedemonstreerd - zonder een schijn van bewijs door een jury schuldig bevonden aan een dubbele roofmoord, als Italiaanse immigranten die hadden gedacht in Amerika het beloofde land te vinden.

In de onthutsende geschiedenis van Sacco en Vanzetti is alles te vinden wat een musical tot leven kan brengen: onschuldig veroordeeld tegen de achtergrond van internationaal arbeidersoproer en vreemdelingenhaat in de jaren na de eerste wereldoorlog. Met schrille tinten, puntige teksten en felle muziek - liefst in het ragtime- en hot jazz-idioom dat Amerika destijds overspoelde - leent zo'n verhaal zich volop voor populair muziektheater. Als het goed is, zou het niet met droge ogen bekeken kunnen worden.

Wat een teleurstelling dan ook, dat ik de première van Sacco & Vanzetti gisteravond vrijwel onberoerd heb ondergaan. De musical, die in opdracht van de prijzenswaardige musical-afdeling van het Koninklijk Ballet van Vlaanderen werd geschreven, schiet aan alle kanten te kort. Het verhaal is kernachtig samengevat, maar de zangteksten van Frank van Laecke zijn quasi-poëtische prullaria, moeizaam geformuleerd ('elk teder gebaar in een pijnlijk moment heet liefde') en soms dermate onbeholpen dat de betekenis ook na lezing van de tekst in het cd-boekje onduidelijk blijft. En daarbij heeft Dirk Brossé spanningsloze muziek geschreven die niet één keer terzake komt, met veel zwalkende melodielijnen in het semi-klassieke genre van Claude-Michel Schönberg (Les Misérables, Miss Saigon). Kennelijk moest Sacco & Vanzetti, met zijn doorgecomponeerde structuur zonder veel dialogen, óók zoiets worden.

Maar met zulk vlak materiaal kunnen ook het fraaie zwart-wit-decor met twee multifunctionele galerijen boven elkaar, de passende aankleding en het dertigkoppige ensemble, waarin enkele bekwame solisten, de voorstelling niet redden. Stijn Coninx, vooral bekend als regisseur van de film Daens, heeft zijn spelers voornamelijk in totaalshots neergezet. De belichting blijft tamelijk egaal; close-ups zijn er zelden. Ook dat helpt niet mee om Sacco en Vanzetti in het midden van de handeling te plaatsen. Ze blijven in deze musical nogal kleurloze mannen, die tenslotte sterven op de elektrische stoel zonder dat ze eerst werkelijk tot leven zijn gebracht.