Haks' huisraad

Christie's, Cornelis Schuytstraat 57, Amsterdam, 20ste eeuwse vormgeving en toegepaste kunst. Kijkdagen 18 t/m 21/10, 10-16u. Veiling 22/10, 10.30 en 14u. Tel. 020-5755254

Na dertig jaar verzamelen vinden zij het welletjes. Huize Haks-Ambaum is overvol, zeker na de recente verhuizing van Groningen naar Amsterdam. Bovendien is het breekbare glaswerk zo in prijs gestegen dat het te griezelig wordt er de afwaskwast op los te laten. Dan maar naar de veiling. Op 22 oktober mag Christie's Amsterdam de meubelen en toegepaste kunst uit de 19de en 20ste eeuw verkopen uit de verzameling van Frans Haks, voormalig directeur van het Groninger Museum, en zijn partner Johan Ambaum.

De collectie bestaat voor een groot deel uit glas van vooraanstaande Nederlandse ontwerpers onder wie H.P. Berlage, K.P.C. de Bazel, A.D. Copier en Jac. van den Bosch. Van De Bazel bijvoorbeeld wordt een tussen 1919 en 1922 ontworpen ontbijtservies van persglas aangeboden, dat is uitgevoerd door de Leerdamfabrieken. Het meeste is van donkerblauw en groen glas met hoekige vormen. Het servies is verdeeld over 18 kavels met richtprijzen tussen de 200 en 3000 gulden. De Bazel ontwierp meer glazen serviezen voor deze fabriek. Van vrijwel elk ontwerp is een voorbeeld op de veiling te vinden, waaronder een drinkservies uit 1918 (1700 tot 1900 gulden).

Haks was van 1978 tot 1996 directeur van het Groninger Museum, dat onder zijn verantwoordelijkheid een opzienbarende nieuwe huisvesting kreeg. Haks begon al met verzamelen in zijn studententijd in Utrecht. “Ik kocht af en toe wat voor een gulden of vijf op de rommelmarkt, omdat het me opviel, of omdat het iets raars had waarom ik moest lachen. Op den duur vind je verwante stukken. Er was toen nog weinig recente literatuur over, dus ook daarnaar ging ik op zoek. Het wordt een soort detective-werk.”

Haks en Ambaum bieden op de veiling ook een deel van hun meubelen uit het begin van de 20ste eeuw aan, eveneens ontworpen door De Bazel, Berlage en Van Den Bosch. Voor een door Berlage ontworpen bureau wordt 8.000 tot 12.000 gulden gevraagd, voor een mahoniehouten kabinet 6 tot 8.000 gulden. Haks en Ambaum lieten al eerder hun 19de-eeuwse meubelen veilen. Een deel bleef onverkocht maar de rest bracht volgens Haks zo'n 60 tot 70.000 gulden op. “Later komen we ook nog met zilver en keramiek op de veiling”, zegt Haks. “Wat wij kochten dateerde vanaf het begin van de negentiende eeuw. We houden thuis alleen de voorwerpen vanaf de jaren vijftig tot nu.”

Hoewel hij alles thuis in gebruik heeft gehad, kost het Haks geen moeite afstand te doen. “Op een gegeven moment krijg je zoveel dat het ballast wordt. Omdat de prijzen zo zijn gestegen, koop je ook niet meer bij. Het wordt dan bovendien te gevaarlijk om die dure, kwetsbare voorwerpen te gebruiken. De veiling heeft ook te maken met onze verhuizing naar Amsterdam. In Groningen had een groot deel van mijn woning een representatief doel, dat paste bij mijn functie als museumdirecteur. Dat heb ik nu niet meer.”

Christie's schat de totale opbrengst op 120.000 gulden voor het glas en 75.000 voor de meubelen. De collectie Haks/Ambaum komt in de ochtend aan bod. Op de middagzitting worden lithos's van reclame-affiches aangeboden, waaronder een Franstalige affiche voor de Holland-Amerika Lijn. Verder zijn er meubelen, porselein, aardewerk, glas en metalen lampen, met als belangrijkste inbreng een haarddeur die rond de eeuwwisseling is ontworpen door Jan Toorop en waarvoor kopers 15 tot 20.000 gulden moeten betalen.