Spanning leger en Netanyahu groeit

TEL AVIV, 16 OKT. In Israel is vandaag voor de eerste maal in de geschiedenis een felle discussie losgebarsten over de mogelijkheid van een militaire staatsgreep. Het debat, dat grote aandacht krijgt in Israel, werd aangezwengeld door professor Zeev Maoz, hoofd van het Jaffee-instituut voor strategische studies van de universiteit van Tel Aviv, in een vanmorgen gepubliceerd vraaggesprek met de kwaliteitskrant Haarets.

“Ik ben verontrust over de verhouding van de regering (Maoz doelt met name op premier Netanyahu red.) met het leger. Ik ben er niet zeker van dat onmiddellijk een staatsgreep wordt uitgevoerd, maar het wordt wel steeds aantrekkelijker. Het is een buitengewoon ernstige zaak. Het idee lijkt onwaarschijnlijk, maar de moord op een premier leek dat een jaar geleden ook”, aldus professor Maoz.

Volgens zijn analyse van de situatie waarin Israel zich bevindt, is de spanning tussen Netanyahu enerzijds en het leger en de hoofden van de Mossad (de militaire inlichtingendienst) en de Shin-Beth (de binnenlandse veiligheidsdienst) anderzijds zo hoog opgelopen dat de politieke leiding “rekening moet houden met een staatsgreep”.

Premier Netanyahu en diens naaste medewerkers zien de huidige hoofden van het leger en de veiligheidsdienst als politieke benoemingen van de vorige regering onder leiding van de socialistische premier Rabin en diens opvolger, Peres. Om die redenen worden aanbevelingen en waarschuwingen van het leger en de veiligheidsorganisaties aan Netanyahu genegeerd. Dit gebrek aan aandacht leidde volgens professor Maoz tot het besluit van premier Netanyahu om - tegen de waarschuwingen van de Shin-Beth in en zonder overleg met minister van Defensie Mordechai - vorige maand de archeologische tunnel bij de Aqsa-moskee in Jeruzalem in gebruik te nemen. Deze opening leidde tot zeer ernstige Israelisch-Palestijnse onlusten, waarbij vijftien militairen het leven verloren.

Professor Maoz gaat in het vraaggesprek met Haarets ook uitvoerig in op de manier waarop Netanyahu rapporten van de Shin-Beth terzijde schoof. Daarin werd een waarderend oordeel gegeven over de strijd van de Palestijnse politie, in opdracht van Arafat, tegen de moslim-extremistische Jihad en Hamas. In plaats van zich op de rapporten te baseren zocht Netanyahu volgens professor Maoz advies in de kring van zijn naaste medewerkers, waardoor hij een veel minder rooskleurig beeld kreeg voorgespiegeld.

Uit het vraaggesprek met professor Maoz blijkt dat hij zeer verontrust is over de ideologische 'kleuring' van het wereldbeeld van Netanyahu. Deze heeft daardoor een optimistischer kijk op de betrekkingen met bijvoorbeeld Syrië dan de militaire inlichtingendienst. “Ik weet dat kringen in de inlichtingendienst van oordeel zijn dat als gevolg van de politieke impasse de kans op oorlog met Syrië groter wordt”, zegt professor Maoz.

Wegens de zeer nauwe banden die hij in alle lagen van de strijdmacht heeft, weerspiegelt het vraaggesprek met Maoz het gevoel dat het leger geen overbodige oorlog met Syrië wil voeren. Het leger kampt al met naweeën van de Libanese oorlog tegen de Palestijnen in 1982, de intifadah en de recente onlusten in de straten met de Palestijnen.

De legerleiding heeft ook het gevoel minder invloed te hebben op Netanyahu. Hij is immers de eerste rechtstreeks gekozen premier. Daardoor staat hij politiek sterk. Een staatsgreep wordt ook daarom waarschijnlijker als deze premier het oordeel van de generaals in de wind blijft slaan.