Italië: nieuw proces tegen Priebke

ROME, 16 OKT. Het proces in Italië tegen de voormalige SS-kapitein Erich Priebke moet opnieuw worden gevoerd. Het Hof van Cassatie oordeelde gisteren dat de voorzitter van het militaire tribunaal dat Priebke onlangs niet strafbaar verklaarde, een vooringenomen standpunt had. Het vonnis van dit militaire tribunaal is nu geannuleerd.

De uitspraak is een overwinning voor openbare aanklager Antonino Intelisano en voor de nabestaanden van de slachtoffers van de massa-executie van maart 1944, waarbij Priebke betrokken was. Zowel Intelisano als de nabestaanden hebben bij herhaling bezwaar gemaakt tegen het optreden van de voorzitter van het tribunaal dat Priebke heeft berecht, Agostino Quistelli.

Quistelli heeft getuigenverklaringen kort gehouden en stevig geschrapt in de lijst met getuigen. Voor het Hof van Cassatie, de hoogste beroepsinstantie in civiele en militaire zaken, heeft echter de doorslag gegeven dat Quistelli vorig jaar tegen een vriend heeft gezegd dat een proces geen zin heeft omdat de nu 84-jarige Priebke toch niet veroordeeld kon worden.

Priebke werd op 1 augustus niet strafbaar verklaard. Het tribunaal onder voorzitterschap van Quistelli achtte weliswaar bewezen dat hij zich in 1944 schuldig heeft gemaakt aan moord, maar zei dat deze misdaad was verjaard. Verzwarende omstandigheden als extreme wreedheid en voorbedachte rade, waarvoor geen verjaring bestaat, werden door het tribunaal verworpen.

Openbare aanklager Intelisano hoopt aan de hand van getuigenverklaringen in het nieuwe proces aan te tonen dat deze verzwarende omstandigheden, met name extreme wreedheid, wel degelijk bestaan. Priebke's advocaat bestempelde de beslissing van het Hof van Cassatie gisteren als “absoluut onrechtvaardig”. Het vonnis van 1 augustus wekte enorme commotie in Italië. Nadat een woedende menigte een paar uur lang het militaire tribunaal in Rome had geblokkeerd, besloot minister van Justitie Giovanni Flick Priebke opnieuw te laten arresteren, hangende een uitleveringsverzoek van de Duitse justitie. Dat verzoek is inmiddels ontvangen, maar Priebke zal nu eerst in Italië terecht moeten staan voordat de ingewikkelde juridische vragen rondom eventuele uitlevering aan Duitsland aan de orde komen.

Een aantal journalisten en parlementariërs heeft na de uitspraak van het Hof van Cassatie met Priebke kunnen praten. Zij hebben verteld dat Priebke na de ingreep van minister Flick het gevoel heeft dat de Italiaanse autoriteiten hem in de gevangenis willen laten sterven. De voormalige SS-er vertelde dat hij jarenlang onder zijn eigen naam heeft geleefd in Argentinië en dat hij verschillende reizen heeft gemaakt, ook naar Italië, zonder dat iemand hem aanhield. Hij houdt vol dat hij in 1944 geen keus had om het bevel om aan de massa-executie deel te nemen, te weigeren. Priebke en zijn advocaat hebben daarbij vaak verwezen naar het proces dat in 1948 is gevoerd wegens deze massa-executie, waarbij 335 mannen en jongens werden doodgeschoten als vergeldingsactie voor een bomaanslag door het Italiaanse verzet. In 1948 werden twee officieren en twee onderofficieren vrijgesproken omdat zij de orders niet konden weigeren. Alleen de toenmalige commandant van de SS in Rome, Herbert Kappler, is in dat proces veroordeeld.

Het is nog onduidelijk of Priebke vast blijft zitten in de civiele gevangenis Regina Coeli of dat hij opnieuw wordt overgebracht naar een militaire gevangenis. Waarschijnlijk zal het nieuwe proces tegen Priebke eind december of begin januari beginnen.