Respect? Vergeet het

Tot verontwaardiging en woede van veel Belgen heeft het Hof van Cassatie gisteren de populaire rechter Connerotte afgehaald van de grote ontvoerings-, zeden- en moordzaak rond hoofdverdachte Marc Dutroux. Connerotte at spaghetti op een feestje ter gelegenheid van ontvoerde en bevrijde meisjes. Volgens Yves Desmet is met deze beslissing de rechtsstaat de rug toegekeerd. Daarentegen kan Guy Duplat wel begrip opbrengen voor dit 'typisch Belgische compromis'.

“Wij kunnen in een rechtsstaat niet anders dan ons, desnoods teleurgesteld, neer te leggen bij de uitspraak van het hoogste rechtscollege,” klonk het gisteren uit de mond van vele politici en juristen. Het spijt me ten zeerste, maar ik kan dat niet. Niet alleen omdat verzet tegen deze beslissing nog altijd valt onder het recht op vrije meningsuiting, tot nader order ook nog een grondpijler van deze rechtsstaat, maar vooral omdat ik niet kan respecteren wat ik niet begrijp. De onpartijdigheid van de rechter is een zeer waardevol goed, maar zoals vele eminente juristen de laatste dagen hebben geargumenteerd, was deze in dit geval niet in gevaar gebracht. Zeker niet in de feiten.

Stel bijvoorbeeld dat Connerotte bij de bevrijding van Sabine en Laetitia had vastgesteld dat ze haast verhongerd waren - Dutroux had dat al eerder met Julie en Mélissa gedaan, dus zo onwaarschijnlijk is deze hypothese niet eens -, ze vervolgens naar huis gebracht, waar de respectieve moeders prompt spaghetti hadden klaargemaakt en Connerotte een bord hadden aangeboden... Volgens de strikte en wereldvreemde interpretatie van het Hof van Cassatie had Connerotte zelfs in dat geval kunnen worden gewraakt.

Ik begrijp dit arrest niet omdat slechts één - en toegegeven, zeer belangrijk - juridisch beginsel wordt gehonoreerd: de onpartijdigheid van de onderzoeksrechter.

Maar wat met een aantal andere basisbeginselen van het recht? Wat bijvoorbeeld met het fundamentele recht van de rechtsonderhorige om gehoord te worden en zich te verdedigen. Als Dutroux een advocaat krijgt, wat niemand betwist, waar en wanneer krijgt Connerotte dan de kans zijn versie van de feiten weer te geven? Connerotte, het subject van deze rechtspraak, heeft in deze 19de-eeuwse procedure helemaal geen ruimte gekregen voor zijn verdediging. Daarom alleen al is deze procedure bijzonder partijdig te noemen.

Ik begrijp dit arrest niet omdat het nergens rekening houdt met de maatschappelijke evoluties en gevoelens. Omdat het nergens menselijkheid toont en geen spoor van mededogen met slachtoffers en nabestaanden. Omdat het weigert te erkennen dat strak formalisme niet opweegt tegen een rechtvaardigheidsgevoel.

Ik begrijp dit arrest niet omdat het een sprekend bewijs is van de waarschuwing die procureur Bourlet ooit gaf: Ik ga tot op het bot, als men mij laat doen. Dit arrest is een teken dat men de onderzoekers niet zal laten doorgaan, en, zo valt te vrezen, een voorbode voor wat in dit dossier nog komen zal. En eenieder die de bevolking uit het hoofd wil praten dat dit het begin van een doofpotoperatie is, wens ik veel sterkte toe.

Ik kan dit arrest niet begrijpen omdat het onbillijk is: incompetente magistraten worden niet gestraft, partijpolitieke bevorderingen worden niet gecontesteerd, onopgeloste misdaden worden aanvaard als waren ze een noodlot, onderzoeken worden vaak op een twijfelachtige manier geseponeerd, maar een bord spaghetti, nee, dat kan niet.

Nee, ik kan me met de beste wil ter wereld niet neerleggen bij dit arrest. Niet omdat ik de rechtsstaat niet respecteer, maar omdat ik oprecht meen dat net omgekeerd het Hof van Cassatie met deze uitspraak de rechtsstaat de rug heeft toegekeerd.