Oostenrijk schrikt van verkiezingswinst extreem-rechts

WENEN, 15 OKT. Wendelin Weingartner, de conservatieve Landeshauptmann van Tirol, is woedend over de uitslag van de Oostenrijkse verkiezingen voor het Europees parlement. “Ik wist wel dat wij zouden verliezen.

Bij de F staat een man uit Tirol op plaats één, bij ons niet eens op een verkiesbare plaats!'' Niet dat dat er veel toe doet. Oostenrijk heeft negen deelstaten Weingartners partij, de ÖVP, krijgt slechts zeven zetels in het Europees parlement. Dus is het onmogelijk om iedere deelstaat een zetel te geven.

Uit Weingartners reactie spreekt frustratie over de verkiezingsuitslag, waarbij de rechts-extreme F de derde partij van het land werd, nauwelijks kleiner dan ÖVP en de sociaaldemocratische SPÖ, die samen de regeringscoalitie vormen.

Opvallend was daarom het relatief gematigde commentaar van bondskanselier Franz Vranitzky (SPÖ), die het meeste verloor en wiens partij bij gelijktijdige gemeeteraadsverkiezingen in Wenen bovendien dat absolute meerderheid verloor. Vranitzky ziet het als zijn taak “onze vechtlust terug te winnen en de juiste conclusies uit deze uitslag te trekken.” Hebert Prock, SPÖ-leider in Tirol zei ronduit: “We hebben onze geloofwaardigheid verloren.”

Wat die conclusies zullen zijn is nog niet duidelijk. Er gaan al stemmen op die vinden dat de regering zou moeten aftreden. Maar Vranitzky vindt dat deze Europese verkiezingen niets zeggen over de binnenlandse politiek. Uit een opiniepeiling blijkt echter maar één procent van de kiezers van de F nadrukkelijk voor lijsttrekker Linser heeft gekozen. De helft van de F-stemmers protesteerde in de eerste plaats tegen het regeringsbeleid, 20 procent waardeerde de “aanpak van de buitenlanders” van partijleider Jörg Haider. De rest is onvoorwaardelijk Haider-fan.

De Europese verkiezingen hebben daarmee het politieke landschap in Oostenrijk wezenlijk gewijzigd. In drie deelstaten, Karintië, Salzburg en Tirol, werd de F de grootste partij, net als in vijf van de negen hoofdsteden. In Klagenfurt, de hoofdstad van Karintië behaalde de F zelfs meer dan 39 procent. In Voorarlberg, Oberösterreich, Niederösterreich en Steiermark hebben de conservatieven hun meerderheid weten te behouden, op de voet gevolgd door de F. De SPÖ bleef in Wenen en Burgenland de grootste partij.

In de Oostenrijkse media zijn slechts enkele kritische stemmen te horen, de rest houdt hardnekkig vol dat er niets aan de hand is. “De verkiezingen laten een typisch Europese trend zien. Het systeem van twee grote parijen is achterhaald, drie grote en twee kleine partijen zijn een winst voor de democratie”, luidde het commentaar van de Kurier-journalist Christoph Kotanko in een discussie met journalisten van de staatsomroep ORF, Der Standard en het weekblad News. Alleen Standard-journaliste Katharina Krawagna-Pfeifer benadrukte het “rechts-populistische karakter” van de F maar ook zij kleedde haar kritiek met relativerende worden in. Kotanko ging zelfs zo ver te beweren dat Oostenrijk er veel beter voorstaat dan Frankrijk, want Le Pen was pas echt een probleem, een racist, wat je van Haider beslist niet kon zeggen.

Haider zelf jubelde dat de uitslag een “historisch keerpunt” is. De partijleider liet vanochtend doorschemeren dat al contacten zijn gelegd met partijen in het Europees parlement om eventueel een anti-Maastricht coalitie te formeren. Hij zei dat die contacten al voor de Europese verkiezingen in Oostenrijk zijn gelegd. Verder bijzonderheden wilde hij niet geven.