Brussel mag snelle treinen niet financieren

BRUSSEL, 15 OKT. De Europese Unie trekt voorlopig geen extra geld uit voor de zogeheten Transeuropese Netwerken (TEN's), veertien infrastructurele werken, waaronder de Betuwespoorlijn en de hogesnelheidslijn in Nederland. Dat is de uitkomst van een bijeenkomst van de Europese ministers van Financiën gisteren in Luxemburg.

Het besluit is een gevoelige slag voor de voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Santer. Hij dringt al maanden aan op het vrijmaken van ruim 2 miljard gulden voor de TEN's. De infrastructurele werken vormen de speerpunt van Santers ambitieuze vertrouwenspact voor de werkgelegenheid.

Aanvankelijk stelde de Commissievoorzitter voor overschotten op de landbouwbegroting aan te wenden voor de TEN's. Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, Duitsland en Groot-Brittannië, verzet zich echter tegen dit 'budget-hoppen'. Zij eisen die overschotten op om de eigen begroting op orde te brengen voor deelname aan de Economische en Monetaire Unie die in 1999 van start moet gaan. Inmiddels is het landbouwoverschot aanzienlijk geslonken, doordat extra geld is vrijgemaakt voor de gevolgen van de gekke-koeienziekte (BSE).

Op de Europese top van staats- en regeringsleiders in juni te Florence, die een werkgelegenheidstop had moeten worden, kwam Santer met een nieuw voorstel. Hij opperde de financiering van de TEN's bij te schrijven als extra betalingsverplichting in de komende drie jaar, op de begroting voor intern beleid (onder andere onderzoek, vervoer en cultuur). Het bedrag moest wel passen binnen het algemene plafond voor de uitgaven, dat tot het eind van deze eeuw vastligt. De Europese raad onderschreef de intentie van Santers vertrouwenspact - bestrijding van de hoge werkloosheid (11 procent in de Europese Unie). Maar het verzoek de komende drie jaar voor 2 miljard gulden extra verplichtingen aan te gaan werd verworpen. Een aantal regeringsleiders, onder wie premier Kok, vond Santers nieuwe financieringsvoorstel te weinig onderbouwd. Kok was er minder negatief over dan over het plan om geld over te hevelen uit de landbouwbegroting. Nederland heeft met de Betuwelijn en de hogesnelheidslijn (HSL) ook een belang bij het geld voor de TEN's, erkende de premier. In een verklaring aan het einde van de top van Florence zei Santer dat hij teleurgesteld was dat zijn voorstel “door een klein aantal delegaties” is afgeschoten. Hij onderstreepte dat de Europese Raad blijkbaar geen moeite had dit jaar ruim 3 miljard gulden uit te trekken voor de gevolgen van de gekke-koeiencrisis. Santer verklaarde ervan overtuigd te zijn dat op korte termijn alsnog over zijn financieringsplan kon worden besloten. Gisteren bleek dat dit er dus voorlopig niet inzit.

Pagina 19: Zalm: Financiering TEN's niet in gevaar

De Nederlandse minister Zalm (financiën) wil dat de Europese Commissie binnen de bestaande begroting voor intern en sociaal beleid financiering blijft zoeken voor de TEN's. Ook België, Luxemburg en Oostenrijk namen gisteren dit standpunt in. Volgens Zalm is de race voor extra financiering voor de TEN's voor 1997 al gelopen. Voor 1998 en 1999 zal er volgens hem wel overeenstemming ontstaan over het Nederlandse voorstel om binnen de bestaande begroting ruimte te vinden. De financiering van de TEN's loopt volgens minister Zalm geen gevaar. De Europese Investeringsbank (EIB) heeft inmiddels via leningen de financiering van eenderde van de projecten veilig gesteld.