Israel beducht voor oorlog met Arabieren

TEL AVIV. 14 OKT. Voor het eerst sedert het vredesproces met de Palestijnen vier jaar geleden begon, wordt er in Israel serieus over het uitbreken van een nieuwe Israelisch-Arabische oorlog gesproken en geschreven.

Op drie fronten kan de situatie snel exploderen: de Palestijnse intifadah kan opnieuw uitbreken als Israel niet op betrekkelijk korte termijn overgaat tot ontruiming van Hebron, de oplopende spanning over Zuid-Libanon met Hezbollah kan tot hervatting van de katjoesja-raketaanvallen op Noord-Israel leiden en ditmaal een Israelische reactie uitlokken die ook Syrië bij de strijd betrekt. Ook doet een scenario uit hoge legerkringen de ronde volgens hetwelk Syrië kort na de Amerikaanse verkiezingen een beperkte militaire actie tegen doelen op de door Israel in 1967 veroverde Hoogvlakte van Golan zal uitvoeren.

Syrië zou volgens de Israelische gedachtengang een dergelijk beperkt militair initiatief kunnen nemen in de verwachting daarmee het vastgelopen Israelisch-Syrische vredesoverleg weer op gang te brengen. De Israelische minister van Defensie, Yitzhak Mordechai, heeft Damascus gewaarschuwd dat Syrië in dat geval niet bij de pakken zal neerzitten maar “buitengewoon fel zal terugslaan”. Mocht in het voor Israel meest zorgwekkende scenario het Syrische front ontploffen gelijktijdig met oorlogshandelingen over Zuid-Libanon en opleving van de intifadah - zo'n mogelijkheid wordt hier niet uitgesloten - dan zou Israel tot mobilisatie moeten overgaan.

Israel krijgt in het geval van nieuwe vijandelijkheden met de Palestijnen, na de recente onlusten over onder andere de opening van de nieuwe toegang tot de archeologische tunnel in Jeruzalem, te maken met een Palestijnse politiemacht van 30.000 man en nog eens duizenden bewapende Palestijnen die tijdens de intifadah van 1989 tot 1993 tegen de Israelische bezettingstroepen hebben gevochten. Zo'n Israelisch-Palestijnse oorlog, die voornamelijk in de Palestijnse steden zou worden uitgevochten, gaat dan lijken op de Israelisch-Palestijnse oorlog in van 1982 tot 1984 in Libanon. Zij zou aan beide zijden veel slachtoffers vergen en grote materiële verwoestingen aan Palestijnse zijde veroorzaken als gevolg van de zware middelen - tanks, pantserwagen, en helikopters - die Israel zou inzetten om het aantal slachtoffers aan Israelische zijde zoveel mogelijk te beperken.

De nieuwe oorlogsgeluiden in het Midden-Oosten klinken tegen de achtergrond van Israels toenemende internationale isolement, weer oplevende Arabische vijandschap en scherpe interne verdeeldheid. Deze ontwikkeling is volgens de Israelische oppositieleider Shimon Peres het gevolg van wanbeleid van Likud-premier Benjamin Netanyahu. Die heeft volgens hem in nog geen vier maanden het zo zorgvuldig gekoesterde vredesproces in het Midden-Oosten en de daarvan afhangende economische ontplooiing van Israel op losse schroeven gezet en is bezig Arabische vrienden, zoals koning Hussein van Jordanië, van Israel te vervreemden.

Netanyahu is zo langzamerhand voor leiders van de Arabische wereld die voor vrede met de joodse staat hebben gekozen of daar lang voor hebben gepleit, persona-non-grata aan het worden. President Mubarak, koning Hussein, de Marokkaanse koning Hassan II en andere Arabische leiders willen niets van hem weten voordat hij, volgens het autonomie-akkoord van Oslo, de ontruiming van Hebron uitvoert. Met een dergelijk 'negatief Arabisch vredesoffensief' heeft een Israelische leider nog nooit te maken gehad en de indruk bestaat dat Netanyahu niet weet hoe hij met deze houding van Israels vredespartners moet omspringen.

Terwijl de gekozen Israelische premier in de Arabische hoofdsteden niet thuis krijgt, is president Ezer Weizman, met een bewezen staat van dienst op vredesgebied, wel welkom in Kairo en Amman. Vandaag wordt de Israelische president in Egypte door president Mubarak ontvangen. Ook hoopt hij de hoofdredacteuren van de belangrijkste Egyptische kranten te ontmoeten, die hij wil bezweren een einde te maken aan voor Israel onverteerbare persoonlijke aanvallen op Netanyahu. In de Egyptische kranten verschenen spotprenten en artikelen waarin de Israelische leider werd vergeleken met Hitler en werd hij afgebeeld met een hakenkruis op zijn voorhoofd en een kogel door zijn hart.

De situatie wordt zo ernstig geacht dat invloedrijke ministers in de regering-Netanyahu, ook uit zijn eigen partij zoals minister van Financiën Dan Meridor, openlijk pleiten voor de snelle vorming van een regering van nationale eenheid. Als voorwendsel wordt de ernstige economische situatie genoemd. Maar ook het nogal sombere nationale moreel lijkt de wegwijzer naar een regering van nationale eenheid te worden, waarin Shimon Peres dan als sterke man zou terugkeren.

Het afgelopen weekeinde schreven 30 soldaten en officieren uit gevechtseenheden een brief aan Netanyahu waarin ze hem met zoveel woorden verweten Israel zonder reden in een nieuwe oorlog te storten. Dat gevoel, schrijven de reserve-militairen, blust hun gevechtslust en tast hun opofferingsgezindheid aan. Dergelijke brieven verschijnen als een flink deel van de bevolking het vertrouwen in de leiding van het land verliest.